مطالبه خسارت بر هم زدن نامزدی: راهنمای حقوقی کامل و جامع (1404)

بر هم زدن نامزدی یکی از مسائل رایج در جامعه ایران است که اغلب با عواطف شدید همراه می‌شود و می‌تواند منجر به خسارت‌های مادی یا معنوی برای یکی از طرفین شود. نامزدی دوره‌ای است که زوجین برای شناخت بیشتر یکدیگر سپری می‌کنند، اما اگر یکی از آن‌ها بدون دلیل موجه نامزدی را به هم بزند، طرف مقابل می‌تواند خسارت مطالبه کند. قانون مدنی ایران (مصوب 1314 و اصلاحات تا 1404) در ماده 1035 می‌گوید: "وعده ازدواج ایجاد علقه زوجیت نمی‌کند، اگرچه تمام یا قسمتی از مهریه که بین طرفین برای موقع ازدواج مقرر شده پرداخته شده باشد. بنابراین هر یک از زن و مرد مادام که عقد نکاح جاری نشده می‌تواند از وصلت امتناع کند هرچند تمام یا قسمتی از مهریه پرداخته شده باشد." اما این ماده به خسارت‌های ناشی از بر هم زدن نامزدی اشاره دارد و اجازه مطالبه آن را می‌دهد. در سال 1404، با افزایش طلاق‌ها و نامزدی‌های ناموفق (طبق آمار ثبت احوال، بیش از 20% نامزدی‌ها به ازدواج نمی‌رسند)، دادگاه‌های خانواده اغلب به این دعاوی رسیدگی می‌کنند. مطالبه خسارت می‌تواند مادی (مانند هدایا) یا معنوی (مانند آسیب روانی) باشد و نیاز به اثبات تقصیر طرف مقابل دارد. این مقاله با زبانی حقوقی اما قابل فهم، تمام جنبه‌ها را بررسی می‌کند: از شرایط مطالبه گرفته تا انواع خسارت، مراحل، مدارک، نمونه دادخواست و نکات عملی. اگر با بر هم زدن نامزدی روبرو هستید، این راهنما به شما کمک می‌کند تا حقوق خود را احقاق کنید. برای مشاوره حقوقی، با مشاورتل تماس بگیرید.

فهرست مطالب

• بر هم زدن نامزدی چیست و چه خسارت‌هایی دارد؟
• شرایط مطالبه خسارت بر هم زدن نامزدی
• انواع خسارت در بر هم زدن نامزدی
• مراحل گام‌به‌گام مطالبه خسارت
• مدارک لازم برای مطالبه خسارت
• نمونه متن دادخواست مطالبه خسارت بر هم زدن نامزدی
• مشکلات رایج در مطالبه خسارت و راه‌حل‌ها
• نتیجه‌گیری

بر هم زدن نامزدی چیست و چه خسارت‌هایی دارد؟

نامزدی (خواستگاری) دوره‌ای غیرالزامی است که زوجین برای شناخت یکدیگر سپری می‌کنند و طبق ماده 1035 قانون مدنی، هیچ تعهدی برای ازدواج ایجاد نمی‌کند. بر هم زدن نامزدی یعنی یکی از طرفین تصمیم به پایان این دوره می‌گیرد، که می‌تواند بدون دلیل باشد. اما اگر این عمل بدون دلیل موجه و با تقصیر (مانند فریب یا وعده دروغین) باشد، طرف مقابل می‌تواند خسارت مطالبه کند. خسارت‌ها شامل:

• خسارت مادی: هزینه‌های خواستگاری، هدایا (مانند طلا یا لباس) یا خسارت‌های مالی (مانند لغو مراسم).
• خسارت معنوی: آسیب روانی مانند افسردگی یا آبروریزی، که طبق ماده 1 قانون مسئولیت مدنی قابل مطالبه است.

در سال 1404، دادگاه‌ها خسارت معنوی را بیشتر می‌پذیرند اگر با گزارش روانشناس اثبات شود. مطالبه خسارت بر اساس تقصیر طرف مقابل است و اگر هر دو مقصر باشند، خسارت تقسیم می‌شود.

شرایط مطالبه خسارت بر هم زدن نامزدی

برای مطالبه خسارت، باید شرایط زیر احراز شود:

• تقصیر طرف مقابل: بر هم زدن بدون دلیل موجه (مثل فریب در سن یا وضعیت مالی) و با تقصیر (ماده 1035).
• اثبات خسارت: خسارت مادی یا معنوی باید ثابت شود (مانند فاکتور هزینه‌ها یا گزارش روانشناس).
• مرجع صالح: دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده (طرف مقصر).
• مهلت قانونی: مطالبه مرور زمان ندارد، اما بهتر است ظرف 3 سال (عرف دادگاه‌ها) اقدام شود.
• جنسیت: فرقی ندارد؛ هم زن و هم مرد می‌توانند مطالبه کنند.

اگر نامزدی با هدایا همراه باشد، هدایا طبق ماده 1037 باید برگردانده شوند مگر مصرفی باشند.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

انواع خسارت در بر هم زدن نامزدی

خسارت‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند:

• خسارت مادی: شامل هزینه‌های خواستگاری (مانند سفر، هدیه) یا استرداد هدایا (ماده 1037). اگر طرف مقصر باشد، تمام هزینه‌ها مطالبه می‌شود.
• خسارت معنوی: آسیب روانی یا آبروریزی (ماده 1 قانون مسئولیت مدنی). دادگاه با کارشناسی روانشناس، مبلغ (معمولاً 10 تا 50 میلیون تومان) تعیین می‌کند.

در سال 1404، دادگاه‌ها خسارت معنوی را در 40% پرونده‌ها می‌پذیرند اگر اثبات شود.

مراحل گام‌به‌گام مطالبه خسارت

1. ارسال اظهارنامه: به طرف مقابل اظهارنامه رسمی بفرستید تا خسارت را بپردازد (از دفاتر خدمات قضایی).
2. تنظیم دادخواست: اگر پاسخ نداد، دادخواستی با شرح تقصیر و خسارت تنظیم کنید.
3. ثبت در سامانه ثنا: از دفاتر خدمات قضایی برای ثبت الکترونیکی استفاده کنید.
4. پرداخت هزینه دادرسی: بر اساس ارزش خسارت (حدود 2% مبلغ).
5. جلسه رسیدگی: شواهد (فاکتور، شاهد) ارائه دهید.
6. صدور حکم: دادگاه خسارت را تعیین می‌کند.
7. اجرای حکم: از اموال طرف مقصر وصول می‌شود.

مدت زمان: 3 تا 6 ماه.

مدارک لازم برای مطالبه خسارت

• کپی شناسنامه و کارت ملی طرفین.
• فاکتور هزینه‌ها یا هدایا.
• شهادت‌نامه شاهدان (حداقل 2 نفر).
• گزارش روانشناس (برای خسارت معنوی).
• دادخواست کتبی با استناد به ماده 1035.
• فیش پرداخت هزینه دادرسی.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

نمونه متن دادخواست مطالبه خسارت بر هم زدن نامزدی

به: دادگاه عمومی حقوقی [شهر] موضوع: دادخواست مطالبه خسارت بر هم زدن نامزدی

اینجانب [نام خواهان]، فرزند [نام پدر]، کد ملی [شماره]، ساکن [آدرس]، به استحضار می‌رسانم که با خوانده [نام خوانده] نامزد بودم، اما خوانده بدون دلیل موجه نامزدی را بر هم زد و باعث خسارت [مادی/معنوی] به مبلغ [مقدار] شد. طبق ماده 1035 قانون مدنی، تقاضای پرداخت خسارت را دارم.

مستندات:

1. فاکتور هزینه‌ها.
2. شهادت‌نامه شاهدان.
3. گزارش روانشناس.

تقاضا: الزام خوانده به پرداخت خسارت و جبران.

امضا و تاریخ: [امضا]، [تاریخ]

مشکلات رایج در مطالبه خسارت و راه‌حل‌ها

• عدم اثبات تقصیر: شواهد (پیامک، شاهد) جمع کنید.
• عدم خسارت مادی: برای معنوی، گزارش روانشناس بگیرید.
• تأخیر در دادگاه: لایحه تسریع ارائه دهید.
• دفاع خوانده: با وکیل، ادعاها را رد کنید.

در سال 1404، دادگاه‌ها خسارت معنوی را بیشتر می‌پذیرند اگر اثبات شود.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

نتیجه‌گیری

مطالبه خسارت بر هم زدن نامزدی طبق ماده 1035 قانون مدنی، در صورت تقصیر طرف مقابل ممکن است و شامل خسارت مادی (هدایا) و معنوی (روانی) می‌شود. مراحل از اظهارنامه تا اجرای حکم 3 تا 6 ماه طول می‌کشد. اگر با این مسئله روبرو هستید، با مشاورتل تماس بگیرید وکلای ما حقوقتان را احقاق می‌کنند.