راهنمای جامع جرایم مرتبط با نسخه‌نویسی غیرمجاز پزشکان

پزشکان با هر میزان تخصصی که باشند بعد از مراجعه بیمار قطعا یک نسخه برای وی تجویز می کنند. نسخه ای که پزشک تجویز می کند باید حاوی اطلاعات مرتبط با داروهایی باشد که با بیماری فرد بیمار مطابقت داشته باشد. یک اشتباه کوچک در نسخه نویسی خصوصا اگر بیماری فرد مرتبط با اعضای خاص مانند اعصاب، قلب یا کلیه و کبد وی باشد می تواند خسارات جسمی و حتی جانی جبران ناپذیری را برای بیمار به بار آورد. بنابراین پزشک نسخه دارو را باید مطابق با بیماری افراد بنویسد. گاهی پزشکان نسخه های غیر مجاز برای برخی از افراد صادر می کنند. نسخه نویسی غیر مجاز جزء جرایم پزشکی می باشد. در ادامه این موضوع را به صورت کامل بررسی می کنیم. جهت کسب اطلاعات بیشتر با مشاور حقوقی صحبت کنید و از خدمات مشاوره حقوقی بهره مند شوید.

فهرست مطالب

• نسخه‌نویسی غیرمجاز پزشکان به چه معناست؟
• آیا نسخه‌نویسی غیرمجاز جرم است؟ بررسی قوانین مربوطه
• عواقب حقوقی و کیفری نسخه‌نویسی غیرمجاز پزشکان
• نقش سازمان نظام پزشکی در برخورد با تخلفات نسخه‌نویسی
• آیا پزشکان عمومی مجاز به تجویز داروهای تخصصی هستند؟
• مجازات پزشکانی که داروهای غیرمجاز یا مخدر تجویز می‌کنند
• روش‌های تشخیص و گزارش نسخه‌نویسی غیرقانونی به مراجع قضایی
• تأثیر نسخه‌نویسی غیرمجاز بر مسئولیت حرفه‌ای پزشکان
• آیا بیمار هم در قبال استفاده از نسخه غیرمجاز مسئولیت دارد؟
• بررسی پرونده‌های حقوقی مرتبط با نسخه‌نویسی غیرقانونی در ایران
• سخن پایانی

نسخه‌نویسی غیرمجاز پزشکان به چه معناست؟

جرایم مرتبط با نسخه‌نویسی غیرمجاز پزشکان در صورت اثبات تخلف پزشک قابل محاکمه و مجازات می باشند. بدن انسان دارای اعضای  مختلفی است که هر عضو آنقدر پیچیدگی دارد که برایش تخصص های مختلف تعریف شده است. یک فرد باید سال ها درس بخواند تا بتواند مدرک خود را در یکی از تخصص های پزشکی بگیرد، برای مثال ما پزشک متخصص قلب یا مغز و اعصاب داریم. هیچ یک از پزشکان متخصص خارج از حیطه تخصصی خود نمی توانند اقدام به صدور نسخه کنند. البته در مواردی محدود پزشک در دوران تحصیل، با توجه به نیازش در رابطه با برخی موارد مرتبط با تخصص خود از سایر اعضای بدن نیز اطلاعاتی دارد، وی در همین حد می تواند اقدام به صدور نسخه نماید. صدور نسخه غیر مجاز و غیر مرتبط که در حیطه تخصص پزشک نباشد، مرتبط با بیماری بیمار نباشد، بیش از نیاز بیمار باشد و سبب آسیب به بیمار گردد تحت عنوان نسخه نویسی غیر مجاز پزشکی تعریف می گردد.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

آیا نسخه‌نویسی غیرمجاز جرم است؟ بررسی قوانین مربوطه

در بررسی جرایم مرتبط با نسخه‌نویسی غیرمجاز پزشکان با یک جرم کاملا عامدانه سر و کار داریم. برای مثال پزشکی که متخصص قلب و عروق است و هیچگونه تخصصی در مورد کلیه ندارد نباید اقدام به تجویز داروی مرتبط با کلیه کند. فقط در صورتی پزشک می تواند داروی مرتبط با عضو دیگر تجویز کند که با آن آشنایی داشته باشد، بداند در نتیجه مصرف داروهای مرتبط با تخصصش که تجویز کرده ممکن است به یکی از اعضای دیگر آسیب برسد، در این شرایط می تواند دارویی برای پیشگیری از آسیب تجویز نماید، در غیر اینصورت هرگونه تجویز داروی غیر مرتبط با تخصص پزشک جرم بوده و در صورت آسیب به بیمار و اثبات تخلف پزشک محکوم می گردد. مواد 66 قانون مجازات اسلامی به صورت عام، 295، 495 و 496 قانون مجازات اسلامی به صورت خاص به بررسی جرایم پزشکی و میزان مجازات آن ها می پردازند.

عواقب حقوقی و کیفری نسخه‌نویسی غیرمجاز پزشکان

جرایم مرتبط با نسخه‌نویسی غیرمجاز پزشکان با توجه به تاثیر دارو بر روی بیمار متفاوت است. ما در علم داروشناسی با دو تعریف رو به رو هستیم. تاثیری که دارو روی بدن دارد و واکنشی که متقابلا بدن به دارو نشان می دهد. منظور این است که هر دارویی که تولید می گردد برای یک بیماری خاص و برای درمان عضو خاصی از بدن می باشد. در صورتی که دارویی اشتباهی تجویز گردد، بعد از مصرف وارد بدن شود و عضو مرتبط مشکلی نداشته باشد قطعا برعکس عمل نموده و سبب آسیب به فرد می گردد. از لحاظ جنبه حقوقی پزشک باید علاوه بر پرداخت جریمه به بیمار جریمه تخلف پزشکی را نیز پرداخت کند. از لحاظ کیفری نیز ممکن است که به حبس، انفصال از خدمت و بسته شدن مطب محکوم گردد.

نقش سازمان نظام پزشکی در برخورد با تخلفات نسخه‌نویسی

سازمان نظام پزشکی نیز به جرایم مرتبط با نسخه‌نویسی غیرمجاز پزشکان رسیدگی می کند. این سازمان وظیفه مدیریت و نظارت بر اعمال پزشکان را بر عهده داشته تا از تخلف آنان جلوگیری نماید. بیمار آسیب دیده می تواند با تماس با این سازمان و یا مراجعه حضوری به آن علیه پزشک متخلف طرح شکایت کند. در صورتی که جرم پزشک در دادگاه محرز شود خود سازمان نظام پزشکی نیز می تواند پزشک را به صورت دائم یا موقت از خدمت منفصل کند. به پزشک اخطار دهد و یا تعهد کتبی از وی بگیرد. البته در این مورد بخصوص چون یک تخلف بسیار بزرگ است و مستقیم جان بیمار را به خطر می اندازد و کاملا عامدانه است، دادگاه مجازات سنگینی برای پزشک متخلف در نظر می گیرد.

آیا پزشکان عمومی مجاز به تجویز داروهای تخصصی هستند؟

جرایم مرتبط با نسخه‌نویسی غیرمجاز پزشکان شامل پزشک عمومی نیز می باشد. پزشک عمومی به کسی می گویند که هنوز در شاخه ای پزشکی به صورت تخصصی تحصیل نکرده باشد. پزشکان در این مقطع از بیماری های داخلی و خارجی بدن در حد قابل قبولی سر در می آورند.  پزشک عمومی برای بیماری های خاص مانند بیماری قلبی، کلیوی، اعصاب و ...  حق تجویز دارو ندارد. پزشک عمومی تا میزان تجربه و تخصصش حق تجویز دارو دارد. فراتر از تجربه و تخصص پزشک و در صورت خاص بودن بیماری باید به متخصص مربوطه مراجعه گردد.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

مجازات پزشکانی که داروهای غیرمجاز یا مخدر تجویز می‌کنند

جرایم مرتبط با نسخه‌نویسی غیرمجاز پزشکان شامل پزشکانی که داروهای غیر مجاز و مخدر نیز تجویز می کنند می شود. گاهی برخی از داروها در کشور وجود ندارند یا نمونه مشابه داخلی دارند، یا با توجه تخصص پزشک وی حق تجویز آن داروها را ندارد. زمانی که پزشک داروی غیر مجاز تجویز کند، قابل مجازات بوده و به یکی از مجازات های جریمه، انفصال یا حبس محکوم می گردد.

روش‌های تشخیص و گزارش نسخه‌نویسی غیرقانونی به مراجع قضایی

از آسان ترین روش های تشخیص جرایم مرتبط با نسخه‌نویسی غیرمجاز پزشکان توجه به داروهایی است که با توجه به تخصصش تجویز کرده است. در صورتی که دارویی مخدر یا غیر مجاز باشد و یا پزشک تخصص لازم جهت تجویز آن دارو را ندارد، می توان علیه وی طرح شکایت کرد. شاکی باید پس از طرح شکایت یا به سازمان نظام پزشکی مراجعه­ کند و یا شکایت خویش را در دفتر خدمات قضایی ثبت نماید.

تأثیر نسخه‌نویسی غیرمجاز بر مسئولیت حرفه‌ای پزشکان

با توجه به اینکه پزشکان با جان بیماران سر و کار دارند، در صورتی که پزشکی دارویی غیر مجاز تجویز کند که سبب آسیب به بیمار گردد، از نظر حرفه ای قابل مجازات بوده و حتی ممکن است به حبس  1 الی 3 سال نیز محکوم گردد. در مواقع بسیار جدی ممکن است که پروانه پزشکی پزشک برای همیشه ابطال گردد.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

آیا بیمار هم در قبال استفاده از نسخه غیرمجاز مسئولیت دارد؟

طبق قوانین حاکم بر ایران هیچکس را بخاطر جرم دیگری مجازات نمی کنند. در صورتی که پزشکی داروی غیر مجاز تجویز کند مرتکب تخلف حرفه ای شده است. این موضوع دو حالت دارد.- خود بیمار مطلع نیست که در این صورت هیچ گونه مسئولیتی متوجه وی نیست. 2- خود بیمار مطلع است که در صورتی که دچار مشکل شود، پزشک فقط برای تخلف پزشکی اش مجازات می شود و هیچگونه جریمه ای به بیمار تعلق نمی گیرد.

بررسی پرونده‌های حقوقی مرتبط با نسخه‌نویسی غیرقانونی در ایران

پرونده های مرتبط با جرایم مرتبط با نسخه‌نویسی غیرمجاز پزشکان جنبه های گوناگون دارند. برخی از پزشکان در دو حالت اقدام به تجویز داروی غیر مجاز یا نسخه نویسی غیر مجاز می کنند که شامل موارد زیر است:

• داروی غیر مجاز یا بیش از حد نیاز بیمار
• نسخه نویسی خارج از تخصص پزشک

سخن پایانی

جرایم مرتبط با نسخه‌نویسی غیرمجاز پزشکان در بندهای 12 گانه تخلفات پزشکی تعریف شده است. یکی از بندهای مرتبط با نسخه نویسی غیر مجاز یا تجویز داروهای غیر مجاز یا بیش از حد نیاز برای بیمار می باشد. با توجه به تاثیرات دارو بر بدن انسان ممکن است که داروی اشتباهی جان بیمار را به خطر انداخته و سبب مرگ وی شود. در صورتی که با جرایم مرتبط با نسخه نویسی رو به رو شدید حتما با سازمان نظام پزشکی تماس بگیرید و تخلف پزشک را گزارش دهید. جهت اطلاع از نحوه طرح شکایت علیه پزشک متخلف از خدمات مشاوره حقوقی استفاده نمایید.