معاونت در جرم چیست؟ صفر تا صد شرایط و مجازات (1404)

معاونت در جرم یکی از مفاهیم کلیدی در حقوق کیفری ایران است که به معنای کمک کردن به وقوع جرم یا تسهیل آن بدون دخالت مستقیم در ارتکاب جرم است. این عمل در قانون مجازات اسلامی (مصوب 1392 و اصلاحات تا 1404) جرم‌انگاری شده و مجازات‌های خاصی برای آن پیش‌بینی شده است. معاون جرم، فردی است که با آگاهی و قصد، به مباشر جرم (مرتکب اصلی) کمک می‌کند، مانند تهیه ابزار جرم یا تشویق به ارتکاب آن. در سال 1404، با افزایش پرونده‌های کیفری (بیش از 10 میلیون پرونده طبق آمار قوه قضائیه)، درک دقیق معاونت در جرم برای وکلا، شاکیان و متهمان ضروری است. این مقاله با زبانی حقوقی اما قابل فهم، صفر تا صد معاونت در جرم را بررسی می‌کند: از تعریف، شرایط تحقق، انواع، مجازات‌ها، نمونه رای، رویه قضایی و نکات حقوقی. اگر با اتهام معاونت در جرم مواجه هستید یا شاکی پرونده کیفری هستید، این راهنما به شما کمک می‌کند. برای مشاوره حقوقی، با مشاورتل تماس بگیرید.

فهرست مطالب

• معاونت در جرم چیست؟
• شرایط تحقق معاونت در جرم
• انواع معاونت در جرم
• مجازات معاونت در جرم
• نحوه شکایت از معاونت در جرم
• مدارک لازم برای شکایت
• نمونه رای معاونت در جرم
• رویه قضایی معاونت در جرم (1404)
• مشکلات رایج و راه‌حل‌ها
• نتیجه‌گیری

معاونت در جرم چیست؟

معاونت در جرم به معنای همکاری آگاهانه و عمدی در ارتکاب جرم بدون اینکه فرد مستقیماً مرتکب جرم شود، است. طبق ماده 126 قانون مجازات اسلامی: "هر کس با علم و عمد به دیگری در ارتکاب جرم کمک کند یا او را تحریک، ترغیب، تهدید یا تطمیع به ارتکاب جرم نماید یا وسایل ارتکاب جرم را فراهم کند، معاون جرم محسوب می‌شود." معاون جرم نقشی مکمل دارد و بدون عمل او، جرم ممکن است سخت‌تر یا غیرممکن باشد. مثال: فردی که نقشه سرقت را طراحی می‌کند یا ابزار سرقت را تهیه می‌کند، معاون جرم است، در حالی که سارق مباشر است.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

شرایط تحقق معاونت در جرم

برای احراز معاونت در جرم، شرایط زیر باید محقق شود:

• ارتکاب جرم اصلی: جرم باید توسط مباشر انجام شود. اگر جرمی رخ ندهد، معاونت هم منتفی است.
• سوءنیت: معاون باید با علم و عمد به جرم کمک کند (ماده 126).
• رابطه علّی: عمل معاون باید در وقوع جرم مؤثر باشد (مثل تهیه اسلحه برای قتل).
• انواع کمک: شامل تحریک، ترغیب، تهدید، تطمیع، تهیه وسایل، تسهیل یا آموزش جرم.
• وحدت قصد: معاون و مباشر باید در هدف جرم توافق داشته باشند.

در سال 1404، دادگاه‌ها برای اثبات سوءنیت، به شواهد مانند پیامک، تماس یا شهادت توجه می‌کنند.

انواع معاونت در جرم

ماده 126 قانون مجازات اسلامی، معاونت را در سه دسته تعریف می‌کند:

1. تحریک، ترغیب، تهدید یا تطمیع: تشویق یا وادار کردن به جرم (مثل تشویق به قتل با وعده پول).
2. تهیه وسایل یا تسهیل جرم: فراهم کردن ابزار (مثل دادن اسلحه) یا شرایط (مثل باز گذاشتن در).
3. آموزش یا توافق برای جرم: آموزش نحوه جرم یا توافق با مباشر (مثل نقشه‌ریزی سرقت).

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

مجازات معاونت در جرم

مجازات معاون جرم طبق ماده 127 قانون مجازات اسلامی به نوع جرم اصلی بستگی دارد:

• جرایم با حد: حداقل مجازات حد (مثل 74 ضربه شلاق برای شرب خمر).
• جرایم قصاص یا دیه: حداقل مجازات تعزیری (1 تا 2 سال حبس یا جزای نقدی).
• جرایم تعزیری درجه 1 تا 4: حداقل مجازات همان جرم (مثل 1 تا 5 سال حبس برای کلاهبرداری).
• جرایم تعزیری درجه 5 تا 8: یک تا دو درجه کمتر از مجازات مباشر.

مثال: در کلاهبرداری (حبس 1 تا 7 سال)، معاون به 6 ماه تا 3 سال حبس محکوم می‌شود. اگر جرم با جبران خسارت یا رضایت شاکی همراه باشد، مجازات تخفیف می‌یابد (ماده 38).

تفاوت مباشر و معاون جرم

• مباشر: مرتکب اصلی جرم است (مثل کسی که قتل می‌کند).
• معاون: به مباشر کمک می‌کند بدون دخالت مستقیم (مثل تهیه اسلحه).
• مجازات: مباشر مجازات کامل، معاون مجازات کمتر (ماده 127).
• سوءنیت: هر دو نیاز به قصد دارند، اما مباشر عمل اصلی را انجام می‌دهد.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

نحوه شکایت از معاونت در جرم

شکایت در دادسرای عمومی و انقلاب پیگیری می‌شود:

1. گزارش به پلیس: به کلانتری یا پلیس آگاهی.
2. تنظیم شکواییه: با استناد به ماده 126 قانون مجازات.
3. ثبت در سامانه ثنا: از دفاتر خدمات قضایی (هزینه 50 تا 100 هزار تومان).
4. تحقیقات دادسرا: بررسی شواهد (پیامک، فیلم، شهادت).
5. صدور کیفرخواست: پرونده به دادگاه کیفری دو یا یک (بسته به جرم).
6. جلسه رسیدگی: ارائه شواهد و دفاعیات.
7. اجرای حکم: اعمال مجازات یا رد مال.

مدت زمان: 6 تا 18 ماه.

مدارک لازم برای شکایت

• کپی شناسنامه و کارت ملی شاکی و متهم.
• شواهد (پیامک، فیلم، اسناد).
• شهادت‌نامه شاهدان (حداقل 2 نفر).
• شکواییه کتبی با استناد به ماده 126.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

نمونه رای معاونت در جرم

در رأی صادره از دادگاه کیفری دو تهران (1403)، فردی که اسلحه برای قتل عمد تهیه کرده بود، به عنوان معاون به 5 سال حبس محکوم شد (ماده 127). دادگاه با استناد به شواهد (فیلم دوربین مداربسته و شهادت)، سوءنیت را احراز کرد. دیوان عالی حکم را تأیید کرد.

رویه قضایی معاونت در جرم (1404)

در سال 1404، دادگاه‌ها در 75% پرونده‌ها معاونت را با شواهد قوی (مثل پیامک یا تماس) محرز می‌دانند. رأی وحدت رویه شماره 815 (1401) تأکید دارد که معاونت نیاز به اثبات رابطه علّی با جرم دارد. مثال: در پرونده‌ای در شیراز (1403)، معاون سرقت به دلیل تهیه نقشه، به 2 سال حبس محکوم شد.

مشکلات رایج و راه‌حل‌ها

• عدم اثبات سوءنیت: شواهد دیجیتال یا شهادت جمع کنید.
• تأخیر در رسیدگی: لایحه تسریع ارائه دهید.
• تمایز مباشر و معاون: با وکیل شواهد را تفکیک کنید.
• جبران خسارت: دادخواست مدنی جداگانه بدهید.
  

  برای دریافت مشاوره فوری، شماره موبایل خود را وارد نمایید.

  ثبت درخواست مشاوره

نتیجه‌گیری

معاونت در جرم طبق ماده 126 قانون مجازات اسلامی، کمک یا تسهیل آگاهانه جرم است که با مجازات سبک‌تر از مباشر (حبس یا جزای نقدی) همراه است. این جرم نیاز به سوءنیت و اثرگذاری در جرم دارد. در سال 1404، دادگاه‌ها با شدت به پرونده‌های معاونت رسیدگی می‌کنند. برای دفاع یا شکایت، شواهد قوی جمع کنید. برای مشاوره حقوقی، با مشاورتل تماس بگیرید  وکلای ما حقوق شما را احقاق می‌کنند.