قوانین و اصول مربوط به محاکمه ایرانی‌ها در ترکیه: راهنمای حقوقی کامل (1404/2025)

محاکمه شهروندان ایرانی در ترکیه یکی از مسائل حقوقی مهم برای مهاجران، گردشگران و افراد با روابط تجاری یا خانوادگی بین دو کشور است. ترکیه به عنوان یکی از مقاصد محبوب ایرانیان برای سفر، سرمایه‌گذاری و اقامت، سیستم حقوقی سکولار و پیشرفته‌ای دارد که بر اساس اصول اروپایی و کنوانسیون‌های بین‌المللی عمل می‌کند. با این حال، ایرانی‌ها ممکن است با چالش‌هایی مانند دیپورت، اتهامات امنیتی یا جرایم کیفری روبرو شوند. طبق آمار وزارت خارجه ایران در سال 1404، بیش از 500 هزار ایرانی در ترکیه اقامت دارند و موارد محاکمه یا دیپورت سالانه حدود 2 هزار مورد گزارش شده است.

این مقاله بر اساس قوانین ترکیه (کد کیفری ترکیه - TCK، قانون آیین دادرسی کیفری - CMK) و معاهدات دوجانبه ایران-ترکیه (مانند معاهده استرداد 2023 که در 2025 فعال است)، اصول محاکمه را بررسی می‌کند. هدف، آگاهی از حقوق و مراحل قانونی است تا از حقوق ایرانی‌ها حفاظت شود. اگر با مشکل حقوقی مواجه شدید، مشاوره با وکیل متخصص در مشاورتل ضروری است.

فهرست مطالب

• سیستم حقوقی ترکیه و جایگاه محاکمه خارجی‌ها
• محاکمه خارجی‌ها در ترکیه
• معاهده استرداد و همکاری قضایی ایران و ترکیه
• مراحل محاکمه ایرانی‌ها در ترکیه
• حقوق خاص ایرانی‌ها در محاکمه ترکیه
• مشکلات رایج ایرانی‌ها در محاکمه ترکیه و راه‌حل‌ها
• کلام آخر

سیستم حقوقی ترکیه و جایگاه محاکمه خارجی‌ها

ترکیه سیستم حقوقی مختلط دارد: مدنی (بر اساس کدهای سوئیسی و ایتالیایی) برای امور مدنی، کیفری (بر اساس مدل اروپایی) برای جرایم و اداری برای مهاجرت. قانون اساسی ترکیه (ماده 36) حق دادرسی عادلانه را تضمین می‌کند و ترکیه عضو کنوانسیون اروپایی حقوق بشر (ECHR) است، بنابراین محاکمات باید شفاف، بی‌طرف و با رعایت حقوق بشر باشد.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

محاکمه خارجی‌ها در ترکیه

• اصل صلاحیت محلی: طبق ماده 12 قانون کیفری ترکیه (TCK)، جرایم در خاک ترکیه طبق قوانین ترکیه محاکمه می‌شوند، حتی اگر متهم خارجی باشد. ایرانی‌ها نیز مشمول این اصل هستند.
• صلاحیت موضوعی: جرایم سبک (مانند سرقت یا توهین) در دادگاه‌های کیفری عمومی، جرایم سنگین (مانند قتل یا تروریسم) در دادگاه‌های سنگین کیفری (Asliye Ceza Mahkemesi).
• حقوق متهمان خارجی:
• مترجم رایگان: طبق ماده 202 CMK، مترجم رسمی برای غیرترک‌زبان‌ها الزامی است.
• وکیل: حق وکیل از ابتدای تحقیقات (ماده 150 CMK). برای ایرانی‌ها، وکیل ایرانی-ترک یا از سفارتخانه ایران قابل استفاده است.
• حضور سفارت: سفارت ایران در آنکارا یا کنسولگری در استانبول می‌تواند کمک حقوقی کند (کنوانسیون وین 1963).
• تضمین دادرسی عادلانه: محاکمه علنی، حق اعتراض و عدم شکنجه (ماده 38 قانون اساسی ترکیه).

در سال 1404/2025، ترکیه بر اساس اتحادیه اروپا، قوانین ضدتروریسم را تشدید کرده و ایرانی‌های متهم به جرایم امنیتی (مانند حمایت از گروه‌های ممنوعه) را سریع‌تر محاکمه می‌کند.

معاهده استرداد و همکاری قضایی ایران و ترکیه

ایران و ترکیه معاهده استرداد مجرمین را در سال 2023 امضا و در 2025 فعال کرده‌اند. طبق این معاهده:

• موارد استرداد: جرایم با مجازات بیش از 1 سال حبس (مانند قتل، کلاهبرداری، مواد مخدر).
• استثناها: جرایم سیاسی، جرایم نظامی یا جرایم دوتابعیتی (اگر متهم تابعیت هر دو کشور داشته باشد).
• فرایند استرداد: درخواست از طریق کانال‌های دیپلماتیک (وزارت خارجه). ترکیه می‌تواند ایرانی‌ها را به ایران استرداد کند، مگر خلاف ECHR باشد.
• به‌روزرسانی 2025: معاهده بر جرایم سایبری و قاچاق تمرکز بیشتری دارد، اما حقوق بشر (مانند عدم استرداد به شکنجه) رعایت می‌شود.

اگر ایرانی در ترکیه متهم شود، ترکیه ابتدا محاکمه می‌کند و سپس در صورت نیاز استرداد را بررسی می‌کند.

مراحل محاکمه ایرانی‌ها در ترکیه

محاکمه طبق قانون آیین دادرسی کیفری ترکیه (CMK) انجام می‌شود و برای خارجی‌ها مراحل زیر است:

1. دستگیری و تحقیقات مقدماتی: پلیس ترکیه (Polis) متهم را دستگیر می‌کند. بازداشت موقت حداکثر 4 روز است (قابل تمدید تا 24 ساعت). ایرانی‌ها حق تماس با سفارت دارند (ماده 36 کنوانسیون وین).
2. دادسرا (Savcılık): دادستان عمومی تحقیقات می‌کند، متهم را احضار و شواهد را جمع‌آوری می‌کند. حق وکیل از ابتدای بازجویی الزامی است.
3. صدور کیفرخواست: دادستان کیفرخواست صادر می‌کند و پرونده به دادگاه ارسال می‌شود (حداکثر 2 هفته).
4. دادگاه (Mahkeme): محاکمه علنی است (مگر جرایم حساس). جلسات هفتگی یا ماهانه برگزار می‌شود. حق اعتراض به دادگاه تجدیدنظر (İstinaf) در 2 هفته وجود دارد.
5. حکم و اجرا: حکم قطعی در 1 تا 3 ماه صادر می‌شود. برای ایرانی‌ها، حکم حبس می‌تواند به استرداد یا تخفیف با پرداخت جریمه تبدیل شود.

مدت کل محاکمه: 6 ماه تا 2 سال، بسته به پیچیدگی.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

حقوق خاص ایرانی‌ها در محاکمه ترکیه

• سفارت ایران: طبق کنوانسیون وین، سفارت می‌تواند وکیل معرفی کند و بازدید کند.
• ترجمه رسمی: تمام اسناد به ترکی ترجمه می‌شود.
• حق سکوت: متهم می‌تواند سکوت کند (ماده 147 CMK).
• تخفیف برای خارجی‌ها: در جرایم سبک، دادگاه ممکن است جریمه یا اخراج را به جای حبس اعمال کند.
• حقوق بشر: ترکیه موظف به رعایت ECHR است؛ نقض آن قابل شکایت در دادگاه حقوق بشر اروپا است.
  

  برای دریافت مشاوره فوری، شماره موبایل خود را وارد نمایید.

  ثبت درخواست مشاوره

مشکلات رایج ایرانی‌ها در محاکمه ترکیه و راه‌حل‌ها

1. زبان و عدم آگاهی: راه‌حل: استخدام وکیل ترک-ایرانی یا استفاده از مترجم سفارت.
2. دیپورت و ممنوعیت ورود: برای اقامت غیرقانونی (بیش از 90 روز)، جریمه 50-1000 یورو و ممنوعیت 1-5 سال. راه‌حل: تمدید ویزا از قبل.
3. اتهامات امنیتی: ترکیه ایرانی‌ها را به حمایت از PKK متهم می‌کند. راه‌حل: اثبات بی‌گناهی با سفارت.
4. هزینه وکیل: حدود 1000-5000 یورو. راه‌حل: وکیل تسخیری از سفارت.
5. استرداد: اگر محکوم شوید، به ایران استرداد می‌شوید. راه‌حل: درخواست عفو یا تخفیف.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

کلام آخر

محاکمه ایرانی‌ها در ترکیه بر اساس قوانین ترکیه و معاهده استرداد 2023/2025 انجام می‌شود و حقوق دادرسی عادلانه تضمین شده است. با آگاهی از مراحل، حقوق سفارت و استخدام وکیل، می‌توان از مشکلات جلوگیری کرد. اگر با مسئله حقوقی در ترکیه مواجه شدید، فوری با سفارت ایران تماس بگیرید یا از مشاورتل برای مشاوره حقوقی استفاده کنید. مشاورتل با وکلای متخصص، راهنمایی 24/7 ارائه می‌دهد؛ همین حالا اقدام کنید.