رای وحدت رویه درباره فسخ نکاح توسط زن

رای وحدت رویه درباره فسخ نکاح توسط زن، زمانی در دیوان عالی کشور صادر می گردد که بین قضات و دادگاه ها در مورد موضوع و نحوه استنباط از قوانین اختلاف نظر جدی پیش آید. برای صدور رای باید طی تشریفات خاصی به دیوان عالی کشور درخواست داده شود. برای اظهار نظر و صدور رای، هیات دیوان تشکیل شده و رای اکثریت ملاک قرار می گیرد. در ادامه موضوع بیشتر بررسی شده و مصادیق مربوطه ذکر خواهند شد. اما برای درک بهتر موضوع و انطباق با شرایط خود بهتر است از مشاوره حقوقی وکلای مجرب در مشاورتل بهره بگیرید.

فهرست مطالب

• مفهوم رای وحدت رویه در دعاوی فسخ نکاح
• مهمترین آرای وحدت رویه مرتبط با فسخ نکاح توسط زن
• تاثیر رای وحدت رویه بر روند رسیدگی به فسخ نکاح
• نمونه ای از آرای وحدت رویه در خصوص تدلیس و عیوب مرد
• نقش دیوان عالی کشور در صدور رای وحدت رویه فسخ نکاح
• کلام آخر

مفهوم رای وحدت رویه در دعاوی فسخ نکاح

برای تشریح موضوع رای وحدت رویه درباره فسخ نکاح توسط زن ابتدا باید مفهوم «رای وحدت رویه» را شرح دهیم. زمانی که در موضوعی خاص اعم از کیفری، حقوقی و امور حسبی، بین دادگاه ها و مراجع قضایی اختلاف در استنباط رخ دهد، به رای وحدت رویه رجوع می گردد. یعنی موضوع در دیوان عالی کشور بررسی شده و این مرجع، به عنوان عالی ترین مرجع قضایی، استنباط خود را در قالب رای وحدت رویه اعلام می کند. این رای در حکم قانون بوده و رعایت آن الزامی است.

تعریف دقیق رای وحدت رویه و شرایط درخواست آن در ماده 471 قانون آیین دادرسی کیفری آمده است. (در تصویر زیر می توانید متن این ماده قانونی را مشاهده نمایید.)

همان طور که گفته شد صدور رای وحدت رویه از وظایف اختصاصی دیوان عالی کشور است. این نهاد بر اساس اصل 161 قانون اساسی و برای اجرای بهتر قوانین، رعایت عدالت و جلوگیری از عملکرد سلیقه ای قضات و مراجع قضایی تشکیل شده است. برای صدور رای وحدت رویه شرایط و تشریفات خاصی وجود دارد که ذکر آنها در این مقاله ضرورت ندارد.

با توجه به چالش های مربوط به دعوای فسخ نکاح توسط زن، ممکن است رجوع به رای وحدت رویه الزامی باشد.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

مهمترین آرای وحدت رویه مرتبط با فسخ نکاح توسط زن

فسخ نکاح توسط زن غالبا زمانی مطرح می شود که مرد به واسطه عیوبی چون عنن، جنون، خصاء یا تدلیس و تخلف از شرط صفت، حق فسخ به زن داده باشد. عسر و حرج از دیگر شرایطی است که بر اساس آن زن می تواند به دادگاه مراجعه کرده و طلاق خود را درخواست نماید. برای اینکه زن بتواند از حق فسخ خود استفاده کند، باید بلافاصله بعد از اطلاع از موضوع، طی دادخواستی دعوای فسخ نکاح را مطرح کند. سپس باید با ارائه مدارک و شواهد لازم، صحت ادعای خود را اثبات کند.

طرح دعوای فسخ نکاح توسط زن باید در دادگاه خانواده صورت گیرد. اگر در محل زندگی زوج یا زوجه دادگاه خانواده وجود نداشته باشد، باید دادخواست به دادگاه حقوقی عمومی تسلیم گردد. طبق رای وحدت رویه شماره 741 مورخ 26/3/1394، اگر در این دادگاه قاضی مشاور زن حضور نداشته باشد، مشکلی در رسیدگی ایجاد نخواهد شد.

در این قسمت از مقاله لازم است مفهوم نظریه مشورتی را نیز توضیح دهیم. چون این مفهوم در برخی موارد مشابه رای وحدت رویه در نظر گرفته می شود. صدور نظریه مشورتی از وظایف اداره کل حقوقی قوه قضاییه است. در برخی موارد قضات شعب تخصصی دیوان عدالت اداره هم نظریه مشورتی صادر می کنند. نظریه مشورتی حالت مشورت دارد و بر خلاف رای وحدت رویه، الزام ایجاد نمی کند. البته در بسیاری مواقع برای ایجاد وحدت رویه در بین دادگاه ها مورد استفاده قرار می گیرد.

بر طبق نظریه مشورتی شماره 327/99/7 مورخ 7/4/1399، اداره کل حقوقی قوه قضاییه، دعوای فسخ نکاح توسط زن یا شوهر زمانی در صورت بقای نکاح مصداق دارد. یعنی اگر به هر دلیل قبل از درخواست فسخ نکاح صیغه طلاق بین زن و شوهر جاری شده باشد، درخواست فسخ معنایی نخواهد داشت.

تاثیر رای وحدت رویه بر روند رسیدگی به فسخ نکاح

اگر در هنگام بررسی پرونده فسخ نکاح توسط زن (در مرحله بدوی، تجدید نظر یا فرجام خواهی) اختلاف در استنباط وجود داشته باشد، موضوع طی تشریفات خاصی در دیوان عالی کشور بررسی می شود. رای صادره به عنوان رای وحدت رویه شناخته شده و اجرای آن مانند قانون، ضروری است. بنابراین رای وحدت رویه بر سایر آرا برتری داشته و حکم نهایی بر اساس رای وحدت رویه صادر می گردد.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

نمونه ای از آرای وحدت رویه در خصوص تدلیس و عیوب مرد

برای بیان موضوع رای وحدت رویه درباره فسخ نکاح توسط زن باید مفهوم تدلیس را توضیح داده و با ذکر چند مثال آن را به طور دقیق توصیف کنیم.

تدلیس به معنای فریب و نیرنگ است و یکی از موارد فسخ نکاح توسط زن یا شوهر محسوب می شود. به عنوان مثال اگر شوهر به ویژگی تظاهر یا ادعا کرده و بعد از عقد خلاف آن کشف شود، زن حق فسخ نکاح دارد. برخی از این شرایط باید به طور صریح در عقدنامه ذکر گردند، اما برخی شروط به صورت عرفی پذیرفته شده و نیاز به تصریح در عقدنامه نیست (مانند بکارت زن و مجرد بودن مرد). مثلا اگر داشتن مدرک تحصیلی یا دانشجو بودن زوج در عقدنامه تصریح شده و بعد از عقد خلاف آن کشف شود، می تواند دلیل فسخ باشد. اما اگر تصریح نشده باشد، نمی توان بر اساس آن دعوای فسخ نکاح طرح نمود.

بر اساس آرای قضایی اگر مرد هنگام عقد خود را مجرد اعلام کرده باشد، حتی اگر در عقدنامه تصریح نشده باشد، کشف خلاف آن بعد از عقد امکان فسخ نکاح توسط زن را تایید می کند. زیرا از مصادیق تدلیس در نکاح محسوب می شود.

نقش دیوان عالی کشور در صدور رای وحدت رویه فسخ نکاح

صدور رای وحدت رویه از وظایف و اختیارات دیوان عالی کشور است. برای صدور این رای باید طی تشریفات خاصی رسیدگی و اظهار نظر در مورد موضوع مورد اختلاف، درخواست شود. سپس هیئت دیوان عالی کشور با حضور رئیس دیوان (یا معاون وی)، دادستان کل کشور (یا نماینده وی) و سه چهارم از روسا و اعضای معاون کلیه شعب شرکت دارند.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

کلام آخر

در تشریح موضوع رای وحدت رویه درباره فسخ نکاح توسط زن تعریف رای وحدت رویه و برخی شرایط فسخ نکاح توسط زن مطرح گردید. اگر به عنوان خواهان یا خوانده درگیر پرونده فسخ نکاح هستید، می توانید سوالات خود را از بخش مشاوره حقوقی مجموعه تخصصی مشاورتل بپرسید.