حق تقدم زن برای مطالبه مهریه نسبت به سایر طلبکاران

وقتی مردی فوت کرده یا ورشکسته شود، اموال وی بین وراث و طلبکاران تقسیم می گردد. یکی از دیونی که بر عهده مرد می باشد، مهریه همسر است. سوال مقاله حاضر این است که اگر تعداد طلبکاران زیاد بوده و اموال باقی مانده پاسخگوی تمام مطالبات نباشد، حق تقدم زن برای مطالبه مهریه نسبت به سایر طلبکاران چگونه خواهد بود؟ در این مقاله موضوع به تفصیل و بر اساس مفاد قانون مرتبط بررسی می شود. اما جهت کسب اطلاعات بیشتر و راهنمایی های کاربردی از وکلای متخصص در مجموعه مشاورتل، مشاوره حقوقی دریافت نمایید.

فهرست مطالب

• جایگاه قانونی حق تقدم زوجه در مطالبه مهریه از اموال زوج
• مبانی فقهی و حقوقی تقدم مهریه بر سایر دیون
• محدوده و شرایط اعمال حق تقدم زوجه در مطالبه مهریه
• تزاحم حق مهریه با حقوق کارگران و مطالبات بانکی
• نحوه توقیف و مزایده اموال زوج با رعایت حق تقدم مهریه
• اختلاف نظرهای حقوقی در مورد حق تقدم مهریه و رویه قضایی
• تاثیر ورشکستگی زوج بر حق تقدم زوجه در وصول مهریه
• شیوه اعتراض سایر طلبکاران به حق تقدم مهریه
• نقش زمان ثبت سند نکاح در تعیین اولویت طلب مهریه
• راهکارهای عملی اثبات و اعمال حق تقدم در دعاوی مهریه

جایگاه قانونی حق تقدم زوجه در مطالبه مهریه از اموال زوج

برای بررسی موضوع حق تقدم زن برای مطالبه مهریه نسبت به سایر طلبکاران باید به مفاد قانونی زیر اشاره کرد:

ماده 226 قانون امور حسبی مصوب 1319: «ورثه ملزم نیستند غیر از ترکه چیزی به بستانکاران بدهند و اگر ترکه برای اداء تمام دیون کافی نباشد ترکه مابین تمام بستانکاران به نسبت طلب آنها تقسیم می شود.»در ادامه این ماده طبقات مختلفی را برای بیان حق تقدم طلبکاران بیان کرده است. نفقه و مهریه زن در طبقه چهارم جای می گیرد. با این شرط که «نفقه زن مطابق ماده 1206 قانون مدنی و مهریه تا میزان ده هزار ریال» محاسبه شود.

ماده 148 قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356: «در هر مورد که اجراییه های متعدد به قسمت اجرا رسیده باشد، دادورز باید حق تقدم هر یک از محکوم لهم» را به ترتیب مشخص شده رعایت نماید. در این ماده «نفقه زن و هزینه نگهداری اولاد صغیر محکوم علیه برای مدت شش ماه و مهریه تا میزان دویست هزار ریال» در اولویت سوم قرار دارد.

توجه نمایید بین ماده 226 و ماده 148 تعارضی وجود ندارد. زیرا اولی در مورد متوفی و دومی در مورد محکوم علیه در قید حیات است.

بر طبق نظریه مشورتی شماره 2037/98/7 مورخ 5/1/1399 اداره کل حقوق قضایی، بند 3 ماده 148، یعنی مبلغ 200 هزار ریال، ملاک حق تقدم زن برای مطالبه مهریه نسبت به سایر طلبکاران است. مقدار تعیین شده در این ماده، در قوانین و اصلاحات بعدی تغییر نکرده و عامل تورم در آن لحاظ نشده است.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

مبانی فقهی و حقوقی تقدم مهریه بر سایر دیون

حق تقدم زن برای مطالبه مهریه نسبت به سایر طلبکاران یکی از موضوعات حساس و چالشی در قوانین ایران است. به لحاظ حقوقی مهریه جزو دیون ممتاز محسوب می شود. بنابراین پرداخت آن نسبت به سایر دیون اولویت دارد.

محدوده و شرایط اعمال حق تقدم زوجه در مطالبه مهریه

همان طور که در نص صریح قانون آمده مبلغ مهریه تا 20 هزار تومان، تقدم دارد. اما اگر زوجه قبل از سایر طلبکاران اموال زوج را از طریق تامین خواسته یا صدور اجراییه، توقیف نماید، به اندازه مهریه مورد مطالبه خود حق تقدم خواهد داشت. در غیر این صورت با سایر طلبکاران در یک رده قرار گرفته و اولویتی در وصول مهریه نخواهد داشت.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

تزاحم حق مهریه با حقوق کارگران و مطالبات بانکی

با توجه به بند اول ماده 148 قانون اجرای احکام مدنی، طلبکارانی که به واسطه طلب خود، مال منقول یا غیر منقولی را از متوفی یا ورشکسته در رهن یا وثیقه داشته باشند در اولویت اول هستند. معمولا مطالبات بانکی از این نوع بوده و بنابراین بر مهریه اولویت دارند.

مستند به بند دوم این ماده، حقوق کارگران و خدمه متوفی یا ورشکسته در اولویت بعد قرار داشته و بر مهریه تقدم دارند.

نحوه توقیف و مزایده اموال زوج با رعایت حق تقدم مهریه

برای اینکه زوجه بتواند از طریق توقیف و مزایده اموال، مهریه خود را مطالبه نماید، باید بلافاصله به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کرده و دعوای مطالبه مهریه طرح نماید. همراه دادخواست باید سند ازدواج (یا هر نوع مدرکی که زوجیت را اثبات نماید) ارائه گردد. برای ایجاد حق تقدم باید درخواست تامین خواسته نیز در ضمن این دعوا مطرح شود. در این صورت تا رسیدگی به پرونده و صدور حکم، سایر طلبکاران نمی توانند اموال زوج را به نفع خود وصول نموده یا توقیف کنند.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

اختلاف نظرهای حقوقی در مورد حق تقدم مهریه و رویه قضایی

با توجه به مبلغی که در بند ب ماده 148 قانون اجرای احکام مدنی آمده است، عملا مهریه زن جزو دیون ممتاز در نظر گرفته نمی شود. بنابراین برای مطالبه مهریه در شرایط فوت یا ورشکستگی همسر، لازم است با وکلای مجرب مشورت گردد.

تاثیر ورشکستگی زوج بر حق تقدم زوجه در وصول مهریه

ورشکستگی زوج مانند حالتی است که همسر فوت کرده باشد. شرایط حق تقدم زن برای مطالبه مهریه نسبت به سایر طلبکاران در هر دو مورد یکسان است.

شیوه اعتراض سایر طلبکاران به حق تقدم مهریه

ممکن است سایر طلبکاران وثیقه داشته باشند. همچنین ممکن است پیش از همسر تمام یا قسمتی از اموال را توقیف کرده باشند. در این صورت می توانند پیش از همسر دین خود را وصول نمایند. همچنین اگر مال توقیف شده توسط یکی از طلبکاران ارزشی بیش از مقدار طلب وی داشته باشد، مازاد آن توسط سایر طلبکاران قابل توقیف است.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

نقش زمان ثبت سند نکاح در تعیین اولویت طلب مهریه

زمان ثبت سند نکاح برای برقراری اولویت حق تقدم زن برای مطالبه مهریه نسبت به سایر طلبکاران، باید حداقل پنج سال قبل از توقیف اموال باشد. اما همان طور که گفته شد مبلغ منظور شده در قانون، در حال حاضر ارزش چندانی نداشته و نسبت به مهریه عدد بسیار ناچیزی است. بنابراین در عمل ملاک تعیین اولویت، تقدم در تاریخ توقیف است.

راهکارهای عملی اثبات و اعمال حق تقدم در دعاوی مهریه

با توجه به نکات حقوقی که در اثنای مقاله ذکر شد، بهترین راه برای اعمال حق تقدم زن برای مطالبه مهریه، توقیف اموال همسر است. برای این منظور باید هر چه سریعتر دعوای مطالبه مهریه با مدارک لازم طرح شده و تامین خواسته درخواست گردد. سپس مراحل قضایی پیش رفته و اموال توقیف گردد. برای دریافت مشاوره حقوقی در این زمینه می توانید با مشاورتل تماس گرفته یا به صورت آنلاین از خدمات این مجموعه تخصصی بهره بگیرید.