۵ نشانه که یک مرد از نظر روانی در حالت دفاعی قرار گرفته

در بسیاری از روابط عاطفی، لحظاتی پیش می‌آید که یکی از طرفین – به‌ویژه مردان – ناگهان سردتر، ساکت‌تر یا دورتر به نظر می‌رسد. این تغییر رفتار معمولاً باعث نگرانی، سردرگمی یا حتی دلخوری طرف مقابل می‌شود. بسیاری از افراد در چنین شرایطی فکر می‌کنند:
«حتماً دیگر دوستم ندارد»، «احساسش تغییر کرده»، یا «دارد فاصله می‌گیرد». اما از نگاه روانشناسی رابطه، این برداشت همیشه درست نیست. گاهی آنچه به‌عنوان سردی یا بی‌تفاوتی دیده می‌شود، در واقع واکنشی ناخودآگاه به فشار روانی، احساس ناکافی بودن یا ترس از قضاوت است. مردان در چنین لحظاتی وارد حالتی به نام حالت دفاعی روانی می‌شوند؛ حالتی که هدفش محافظت از عزت‌نفس و هویت فرد است، نه آسیب‌زدن به رابطه. در این مقاله، به‌عنوان یک روانشناس، تلاش می‌کنم پنج نشانه رایج این حالت را بررسی کنم؛ نشانه‌هایی که اگر درست درک شوند، می‌توانند از سوءتفاهم‌های عاطفی جلوگیری کنند و مسیر ارتباط را امن‌تر سازند.

فهرست مطالب

• ۱. سکوت بیش از حد
• ۲. دوری عاطفی و کاهش صمیمیت
• ۳. حساسیت بیش از حد به انتقاد
• ۴. فرار از گفتگوهای عمیق
• ۵. پناه بردن افراطی به کار یا سرگرمی‌ها
• جمع‌بندی نهایی

۱. سکوت بیش از حد

وقتی حرف نزدن، فریاد درونی است

یکی از شایع‌ترین نشانه‌های قرار گرفتن مردان در وضعیت دفاعی، سکوت طولانی یا کناره‌گیری کلامی است. این سکوت معمولاً از بیرون شبیه بی‌تفاوتی یا بی‌میلی به نظر می‌رسد، اما در واقع اغلب نتیجه‌ی فشار درونی است.

از نگاه روانشناسی:
بسیاری از مردان از کودکی یاد گرفته‌اند احساسات خود را بیان نکنند یا آن را ضعف بدانند. وقتی در یک موقعیت عاطفی احساس ناکافی بودن، سرزنش یا تهدید هویتی می‌کنند، مغز آن‌ها برای جلوگیری از آسیب بیشتر، وارد حالت «خاموشی دفاعی» می‌شود.

او در درون چه احساسی دارد؟
سردرگمی، ترس از گفتن حرف اشتباه، اضطراب از قضاوت شدن یا ناتوانی در بیان احساسات پیچیده.

برداشت اشتباه رایج:
«دیگه برات مهم نیستم.»
درحالی‌که واقعیت می‌تواند این باشد که او بیش از حد درگیر است، اما راهی برای بیانش بلد نیست.

۲. دوری عاطفی و کاهش صمیمیت

وقتی فاصله، راهی برای محافظت می‌شود

کاهش تماس عاطفی، کمتر حرف زدن درباره احساسات یا حتی کاهش ابراز محبت، یکی از نشانه‌های شایع حالت دفاعی است.

ریشه روانی این رفتار چیست؟
وقتی مرد احساس کند خواسته‌ها، توانایی‌ها یا ارزشمندی‌اش زیر سؤال رفته، به‌طور ناخودآگاه عقب‌نشینی می‌کند. این فاصله‌گیری، مکانیسمی برای بازپس‌گیری کنترل روانی است.

ترس از ناکافی بودن، ترس از شکست، یا نگرانی از اینکه نتواند انتظارات را برآورده کند.

آنچه در درونش می‌گذرد:

برداشت اشتباه طرف مقابل:
«احساسش کم شده» یا «دیگه منو نمی‌خواد»
درحالی‌که مسئله اغلب مربوط به رابطه او با خودش است، نه با شما.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

۳. حساسیت بیش از حد به انتقاد

وقتی کوچک‌ترین حرف، واکنشی بزرگ ایجاد می‌کند

اگر مردی در برابر انتقادهای کوچک به‌شدت گارد می‌گیرد یا حالت تدافعی می‌گیرد، احتمالاً در وضعیت دفاعی روانی قرار دارد.

از منظر روانشناسی:
انتقاد حتی اگر ملایم باشد می‌تواند برای فردی که عزت‌نفس شکننده دارد، تهدیدکننده تلقی شود. مغز این پیام را به‌صورت «من خوب نیستم» تفسیر می‌کند و واکنش دفاعی فعال می‌شود.

واکنش‌های رایج:

• توجیه بیش‌ازحد
• عصبانیت ناگهانی
• تغییر موضوع
• حمله متقابل

واقعیت پنهان:
این واکنش‌ها نشانه بی‌احترامی نیستند؛ نشانه ترس از نادیده گرفته شدن یا ناکافی بودن‌اند.

۴. فرار از گفتگوهای عمیق

وقتی صحبت جدی، اضطراب‌آور می‌شود

بسیاری از مردان در مواجهه با گفت‌وگوهای احساسی یا چالش‌برانگیز، ترجیح می‌دهند بحث را عوض کنند، موضوع را شوخی بگیرند یا کاملاً کنار بکشند.

چرا این اتفاق می‌افتد؟
زیرا گفت‌وگوی عاطفی نیازمند مهارت شناخت و بیان احساسات است؛ مهارتی که بسیاری از مردان هرگز به‌درستی آموزش ندیده‌اند.

درون او چه می‌گذرد؟
احساس ناتوانی، ترس از اشتباه گفتن، یا نگرانی از بدتر شدن اوضاع.

برداشت اشتباه طرف مقابل:
«او حاضر نیست برای رابطه تلاش کند.»
درحالی‌که واقعیت این است که او بلد نیست چگونه تلاش کند.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

۵. پناه بردن افراطی به کار یا سرگرمی‌ها

وقتی مشغول بودن، راهی برای فرار می‌شود

غرق شدن بیش از حد در کار، ورزش، بازی یا حتی فعالیت‌های ظاهراً مفید، گاهی مکانیسمی برای فرار از فشار هیجانی است.

از منظر روانشناسی:
فعالیت‌های مداوم می‌توانند نقش بی‌حس‌کننده هیجانی داشته باشند. فرد با مشغول نگه‌داشتن ذهن، از مواجهه با احساسات ناراحت‌کننده اجتناب می‌کند.

احساس درونی:
نه بی‌علاقگی، بلکه ناتوانی در مدیریت هیجان.

اشتباه رایج اطرافیان:
تفسیر این رفتار به‌عنوان بی‌اهمیتی یا اولویت ندادن به رابطه.

چرا این رفتارها نشانه بی‌علاقگی نیستند؟

در بسیاری از موارد، این رفتارها واکنش سیستم عصبی به احساس تهدید، ناکافی بودن یا ترس از طرد شدن است. مردی که در حالت دفاعی قرار دارد، بیشتر از آنکه فاصله بگیرد، در تلاش است خودش را حفظ کند.

درک این نکته می‌تواند نگاه ما را از قضاوت به همدلی تغییر دهد.

جمع‌بندی نهایی

وقتی مردی از نظر روانی در حالت دفاعی قرار می‌گیرد، به‌جای سرزنش یا فشار، بیش از هر زمان دیگری به احساس امنیت، درک شدن و پذیرش نیاز دارد.
این به معنای نادیده گرفتن مرزها یا رفتارهای نادرست نیست؛ بلکه به معنای دیدن ریشه‌های رفتاری به‌جای قضاوت سطحی است. روابط سالم، جایی شکل می‌گیرند که دو نفر بتوانند بدون ترس از تحقیر یا طرد، احساسات خود را بیان کنند. شناخت الگوهای دفاعی، اولین قدم برای ساختن ارتباطی آگاهانه، امن و بالغ است. اگر احساس می‌کنید در رابطه‌تان این الگوها تکرار می‌شوند، گفت‌وگو با یک مشاور روانشناسی می‌تواند مسیر درک، ترمیم و رشد را هموارتر کند.