داستان کنترل خشم برای کودکان

آخر هفته ای را تصور کنید که به همراه خانواده خود عازم رستوران محبوبتان هستيد. وارد رستوران می شوید و درست در لحظه ای که مشغول تصمیم گیری برای انتخاب غذا هستید، فرزند شما شروع به جیغ و داد می کند. او دلش همبرگر می خواهد اما شما در یک رستوران سنتی نشسته اید! خیلی زود افراد در میزهای مجاور به شما چپ چپ نگاه می کنند و انگار هیچ چیزی در دنیا نمی تواند کودک خشمگین شما را آرام کند! همه ما در مقام والدین، در موقعیتی مشابه بوده ایم. خشم در تمام انسان ها یک احساس طبیعی است با این تفاوت که خشم در کودکان هنوز کنترل نشده است. مشاوره روانشناسی راه حل های مختلفی را برای کنترل این خشم و آموزش کودک شما پیشنهاد می دهد که یکی از آنها روایت داستان است. در این مقاله توضیح می دهیم که بهترین داستان کنترل خشم برای کودکان چیست؟

فهرست مطالب

• چرا گاهی عصبانی می‌شویم؟
• نشانه‌های خشم در بدن ما
• داستان خرگوش کوچولوی عصبانی
• نفس عمیق: اولین قدم برای آرام شدن
• شمارش اعداد به جای فریاد زدن
• قدرت کلمات مهربان
• چطور احساساتمان را بیان کنیم؟
• بازی‌های مخصوص کنترل خشم
• وقتی دوستم عصبانی می‌شود چه کار کنم؟
• تمرین ‌های روزانه برای بچه‌ های آرام
• نتیجه گیری

چرا گاهی عصبانی می‌شویم؟

خشم یکی از احساسات طبیعی انسان است که به عنوان نوعی جی پی اس شخصی عمل می کند. خشم هدفی مشخص دارد: یک چیزی در زندگی ما سر جایش نیست و باید برایش اقدامی انجام دهیم. داستان کنترل خشم برای کودکان نیز یک روایت تکراری از چالش ها و کشمکش های انسان با خودش است. تنها تفاوت ما با کودکان در این است که یک انسان بزرگسال می تواند در اکثر موارد خشمش را کنترل کند ولی کودکان کنترل این احساس آنی و شدید را هنوز نیاموخته اند.

نشانه‌های خشم در بدن ما

خشم نمود فیزیکی دارد که در افراد مختلف، متفاوت است. در حالت خشم، ضربان قلب و فشار خون افزایش یافته و عضلات بدن، به‌ویژه در ناحیه گردن و شانه ‌ها، دچار تنش می ‌شوند. برخی افراد ممکن است عرق کنند، نفسشان سریع و سطحی شود یا صورتشان قرمز گردد.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

داستان خرگوش کوچولوی عصبانی

داستان ها یکی از ابزارهای قدرتمند در تربیت کودکان هستند. روایت داستان کنترل خشم برای کودکان به آنها کمک می کند تا در وهله اول احساس خشم را بهتر درک کنند و سپس، در قالب همزاد پنداری با شخصیت های داستان، کنترل این احساس را فرا گیرند. در ادامه مثالی از یک داستان کنترل خشم برای کودکان را مرور خواهیم کرد: روزی روزگاری خرگوش کوچولویی به نام ریرا در جنگلی سرسبز زندگی می‌کرد. ریرا همیشه شاد بود، اما وقتی چیزی مطابق میلش پیش نمی‌رفت، خیلی خشمگین می‌شد. یک روز ریرا با جیغ و داد تمام دوستانش را از خود راند و ناراحت به سراغ جغد عالم شهر رفت. او از عصبانیت خسته شده بود. جغد نیز به او آموخت تا هنگام عصبانیت سه بار نفس عمیق بکشد و از یک تا ده بشمارد. پس از آن، ریرا عصبانیت را شکست داد.

شما می توانید این داستان را به یک بازی تعاملی نیز تبدیل کنید و از کودک خود بخواهید به عنوان یکی از نقش های اصلی داستان، رفتار کند. شما با طرح سوالاتی مانند اینکه چه چیزی تو را ناراحت کرده است یا اگر به جای مادر ریرا بودی به ریرا کوچولوی عصبانی چه می گفتی، سعی کنید تا از احساسات و دلیل عصبانیت کودک خود آگاه شوید و در عین حال، همدلی او را نیز کسب کنید.

نفس عمیق: اولین قدم برای آرام شدن

بیاید به رستوران و داستان کنترل خشم برای کودکان بازگردیم. مشغول انتخاب غذا هستید و کودکتان با داد و بیداد همبرگر می خواهد! اولین قدم برای کنترل خشم کودکان، کنترل خشم والدین است. اکثر والدین در چنین شرایطی واکنش های شدیدی نشان می دهند. با عصبانیت شما، کودک هم بیشتر تحریک می شود. بنابراین در قدم اول چند نفس عمیق بکشید و سپس با تن آرام و ملایم با کودک خود صحبت کنید. این کار همچنین به شما زمان کافی برای شناسایی علت عصبانیت کودک را می دهد. کودک شما گرسنه است یا خسته؟ شاید هم محیط رستوران برایش خسته کننده است و حوصله اش سر رفته است؟ آیا صرفا دارد جلب توجه می کند؟ شاید هم واژگان کافی برای ابراز احساسات خودش را ندارد.

از کودک خود بخواهید سه نفس عمیق بکشد یا از یک تا ده اعداد را آرام بشمارد. شما هم این کار را همراهش انجام دهید. سپس با لمس آرام دستش، احساس امنیت را به او بدهید. اگر عصبانیت ادامه پیدا کرد، چند دقیقه او را به بیرون محیط رستوران ببرید تا آرام شود.

شمارش اعداد به جای فریاد زدن

یکی دیگر از تکنیک های موثر که می توانید در قالب داستان کنترل خشم برای کودکان به آنها آموزش دهید، شمارش اعداد است. برخی از کودکان امکان تمرکز به هنگام نفس کشیدن را ندارند و شمارش اعداد می تواند راه حل به مراتب مناسب تری برای آنها جهت بازیابی آرامش شان باشد. خودتان هم با ارامش اعداد را تکرار کنید تا کودک احساس کند در فرایند مدیریت خشمش تنها نیست و دیده می شود.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

قدرت کلمات مهربان

کودکان شبیه اسفنجی هستند که اطلاعات محیط را جذب می کنند. کودکی که در خانه ای پر تنش بزرگ شود یا رفتارهای پر تنش را ببیند، احساس می کند عصبانی بودن کاملا نرمال است. بنابراین با کودک خود، به ویژه زمانی که به توجه شما نیاز دارد یا عصبانی است با کلمات مهربانانه و لحنی ملایم صحبت کنید. این کار به کودک می فهماند که شما از او ناراحت نیستید یا تحت هیچ شرایطی عشق و پشتیبانی شما را از دست نخواهد داد. همچنین لحن ملایم کودک را به آرامش دعوت خواهد کرد.

چطور احساساتمان را بیان کنیم؟

یکی از کارکردهای اصلی روایت داستان کنترل خشم برای کودکان، کمک به آنها در بازگویی احساسات شان است. گاهی کودکان خردسال که هنوز واژگان کافی برای ابراز نیازها و احساسات خود ندارند، عصبانیت را بهترین راه تعامل می دانند. به کودکان خود یاد دهید هنگان تجربه احساسات مختلف، آنها را با عباراتی مانند "من ناراحتم چون ..." بیان کنند. بازی ها، به ویژه بازی های عروسکی، داستان ها و نقاشی نیز از راه های ابزار احساسات در میان کودکان است. مثلا در خلال بازی از کودک خود بپرسید: "به نظر عروسکت ناراحته، دلیلش و به تو گفته؟ یا میدونی چه چیزی عروسکت و ناراحت کرده؟". فراموش نکنید که کودکان در تعامل با ما شیوه صحیح بیان احساستشان را می آموزند.

بازی‌های مخصوص کنترل خشم

در کنار داستان کنترل خشم برای کودکان، بعضی از بازی های تعاملی نیز نقشی کلیدی را در آرام کردن آنها و آموزش تکنیک های لازم کنترل خشم ایفا می کنند؛ از جمله:

• بازی تنفس اژدها: از کودک بخواهید مانند یک اژدها که می خواهد آتش از دهانش بیرون بیاید، نفس عمیق بکشد و آرام آن را بیرون دهد.
• نقاشی خشم: از کودک خود بخواهید عصبانیتش را نقاشی کند و سپس با رنگ های روشن آن را به یک تصویر زیبا تبدیل کنید.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

وقتی دوستم عصبانی می‌شود چه کار کنم؟

هر کودکی ممکن است در طول روز بارها عصبانی شود و گاهی این احساس، چون ناشناخته است، سایر کودکان و دوستانش را می ترساند. اگر کودک شما با سوالی مانند اینکه "وقتی دوستم عصبانی میشه، چی کار کنم؟" به سراغتان آمد از او بخواهید در مرحله اول احساسات دوستش را درک کند. مطرح کردن پرسش هایی مانند اینکه به نظرت چرا دوستت عصبانیه؟ به کودک کمک می کند همدلی را درک و تمرین کند. سپس از او بخواهید در چنین شرایطی آرام بماند و واکنش تندی نشان ندهد. در نهایت نیز از کودک خود بخواهید در صورتی که کودک عصبانی به کسی یا چیزی آسیب رساند، حتما به یک بزرگتر اطلاع دهد.

تمرین ‌های روزانه برای بچه‌ های آرام

طرح داستان کنترل خشم برای کودکان تنها مخصوص بچه های عصبانی نیست. حتی بچه های آرام نیز باید در خصوص مدیریت و بیان احساساتشان آموزش ببینند. بازی های تعاملی، داستان ها و تمرین هایی برای بیان احساسات به آرام ترین بچه ها نیز یاد می دهد تا احساساتشان را از طریق کانال های استاندارد، مدیریت کنند.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

نتیجه گیری

روایت داستان کنترل خشم برای کودکان و آموزش تکنیک هایی مانند تنفس عمیق یا شمارش اعداد، راه حل های مناسبی هستند اما اگر احساس می کنید که خشم در کودک شما به مرور زمان قوی تر می شود یا دلیلی عمیق تر و ریشه ای تر از آنچه که در این مقاله مرور کردیم، دارد باید حتما به مشاوره روانشناسی مراجعه کنید. کودکانی که در دوران کودکی به شدت خشمگین هستند و در مدیریت احساسات خود مشکل دارند، در بزرگسالی ممکن است به جرایم خشونت آمیزی مانند ضرب و جرح، خرابکاری، تخریب اموال عمومی، اعتیاد و رفتارهای پرخطر دست بزنند. بنابراین، خشم کودک خود را پشت گوش نیندازید و همین امروز کمک بگیرید.

منابع

https://www.psychologytoday.com/
Anger management games - Teaching resources