اختلال هویت تجزیه‌ای چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟ بررسی روان‌شناختی

اختلال هویت تجزیه‌ای (Dissociative Identity Disorder یا DID)، که قبلاً به‌عنوان اختلال چندشخصیتی شناخته می‌شد، یکی از پیچیده‌ترین اختلالات روانی است که در آن فرد چندین هویت یا شخصیت جایگزین دارد. این اختلال اغلب ریشه در تجربیات ترومایی کودکی دارد و می‌تواند زندگی روزمره، روابط و سلامت روان فرد را تحت تأثیر قرار دهد. این مقاله با رویکردی همدلانه و علمی، چیستی اختلال هویت تجزیه‌ای، نحوه شکل‌گیری آن، علائم، دلایل و راهکارهای درمانی را بررسی می‌کند. اگر شما یا عزیزانتان علائم این اختلال را تجربه می‌کنید، مشاوره روان‌شناسی  می‌تواند راهنمایی حرفه‌ای برای تشخیص و درمان ارائه دهد.

فهرست مطالب

• اختلال هویت تجزیه‌ای چیست؟
• نحوه شکل‌گیری اختلال هویت تجزیه‌ای
• علائم اختلال هویت تجزیه‌ای
• دلایل اختلال هویت تجزیه‌ای
• درمان اختلال هویت تجزیه‌ای
• نقش مشاوره روان‌شناسی در درمان DID
• نتیجه‌گیری

اختلال هویت تجزیه‌ای چیست؟

اختلال هویت تجزیه‌ای (DID) یک اختلال روانی است که در آن فرد دو یا چند هویت یا شخصیت مجزا دارد که به‌طور متناوب کنترل رفتار، افکار و احساسات او را به دست می‌گیرند. این هویت‌های جایگزین (Alters) ممکن است سن، جنسیت، رفتار یا حتی لهجه متفاوتی داشته باشند و فرد ممکن است از وجود آن‌ها آگاه نباشد یا خاطرات مرتبط با آن‌ها را فراموش کند. DID بخشی از طیف اختلالات تجزیه‌ای است که ذهن برای مقابله با ترومای شدید، خود را تجزیه می‌کند تا از درد عاطفی محافظت کند. این اختلال اغلب با فراموشی (Amnesia) بین هویت‌ها همراه است و می‌تواند زندگی روزمره فرد را مختل کند.

نحوه شکل‌گیری اختلال هویت تجزیه‌ای

شکل‌گیری DID معمولاً در کودکی، به‌عنوان پاسخی به ترومای شدید و مکرر، رخ می‌دهد. فرآیند شکل‌گیری آن به شرح زیر است:

۱. ترومای اولیه

DID اغلب ریشه در تجربیات ترومایی کودکی، مانند سوءاستفاده جسمی، جنسی یا عاطفی، غفلت شدید یا حوادث دردناک دارد. این تروما معمولاً قبل از ۹ سالگی رخ می‌دهد، زمانی که هویت کودک هنوز در حال تشکیل است.

۲. مکانیزم دفاعی تجزیه

ذهن کودک برای مقابله با درد غیرقابل تحمل، تجربیات را تجزیه می‌کند و آن‌ها را به هویت‌های جداگانه منتقل می‌کند. این مکانیزم دفاعی به کودک کمک می‌کند تا از درد فاصله بگیرد و زندگی روزمره را ادامه دهد.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

۳. ایجاد هویت‌های جایگزین

با تکرار تروما، هویت‌های جایگزین شکل می‌گیرند تا با جنبه‌های مختلف درد کنار بیایند. برای مثال، یک هویت ممکن است خشم را مدیریت کند، در حالی که دیگری احساسات را سرکوب می‌کند.

۴. فراموشی و جدایی هویت‌ها

فرد ممکن است از وجود هویت‌های جایگزین آگاه نباشد و بین آن‌ها فراموشی (Dissociative Amnesia) رخ دهد. این جدایی به‌عنوان محافظتی در برابر تروما عمل می‌کند.

۵. تداوم در بزرگسالی

اگر تروما پردازش نشود، DID در بزرگسالی ادامه می‌یابد و ممکن است با محرک‌هایی مانند استرس یا روابط عاطفی فعال شود.

علائم اختلال هویت تجزیه‌ای

علائم DID می‌توانند متنوع باشند و اغلب با اختلالات دیگر مانند افسردگی یا اضطراب همراه هستند. نشانه‌های اصلی عبارتند از:

• وجود هویت‌های جایگزین: رفتار، صدا یا خاطرات متفاوت در زمان‌های مختلف.
• فراموشی: عدم یادآوری رویدادها، افراد یا زمان‌های خاص.
• احساس جدایی از خود: احساس اینکه بدن یا افکار متعلق به خود نیست.
• تغییرات خلقی ناگهانی: نوسانات عاطفی بدون دلیل واضح.
• ترومای کودکی: اغلب با سابقه تروما همراه است.
• اختلالات همراه: مانند افسردگی، اضطراب یا اختلال استرس پس از سانحه (PTSD).

دلایل اختلال هویت تجزیه‌ای

علاوه بر ترومای کودکی، عوامل دیگری می‌توانند در شکل‌گیری DID نقش داشته باشند:

• ژنتیک و زیست‌شناختی: برخی افراد ممکن است به‌دلیل عوامل ژنتیکی، حساسیت بیشتری به تجزیه داشته باشند.
• عدم حمایت عاطفی: کمبود حمایت از سوی خانواده یا جامعه پس از تروما می‌تواند اختلال را تشدید کند.
• محیط پرتنش: زندگی در محیط‌های ناپایدار یا پر از خشونت می‌تواند خطر را افزایش دهد.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

درمان اختلال هویت تجزیه‌ای

درمان DID نیازمند رویکردی جامع و طولانی‌مدت است و اغلب شامل موارد زیر می‌شود:

• روان‌درمانی: درمان اصلی DID، روان‌درمانی است، مانند درمان طرحواره یا درمان مبتنی بر تروما، که به ادغام هویت‌ها و پردازش تروما کمک می‌کند.
• دارودرمانی: برای مدیریت علائم همراه مانند افسردگی یا اضطراب، داروهایی مانند ضدافسردگی‌ها تجویز می‌شود.
• حمایت گروهی: گروه‌های حمایتی برای افراد مبتلا به DID می‌توانند حس تعلق ایجاد کنند.
• مدیریت تروما: تکنیک‌هایی مانند EMDR (حرکت چشم و حساسیت‌زدایی مجدد) برای پردازش ترومای گذشته.
  

  برای دریافت مشاوره فوری، شماره موبایل خود را وارد نمایید.

  ثبت درخواست مشاوره

نقش مشاوره روان‌شناسی در درمان DID

مشاوره روان‌شناسی ابزار کلیدی برای درمان DID است. روان‌شناسان متخصص می‌توانند:

• تشخیص دقیق: علائم را بررسی کرده و اختلال را تشخیص دهند.
• پردازش تروما: فضایی امن برای ابراز تجربیات فراهم کنند.
• ادغام هویت‌ها: به فرد کمک کنند تا هویت‌های جایگزین را ادغام کند.
• مدیریت علائم: تکنیک‌هایی برای کاهش فراموشی و اضطراب آموزش دهند.
  پلتفرم‌هایی مانند مشاورتل با ارائه جلسات آنلاین، دسترسی به روان‌شناسان متخصص در اختلالات تجزیه‌ای را آسان کرده و به درمان کمک می‌کنند.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

نتیجه‌گیری

اختلال هویت تجزیه‌ای (DID) اختلالی روانی است که در آن فرد چندین هویت جایگزین دارد و اغلب ریشه در ترومای شدید کودکی دارد. شکل‌گیری آن از طریق مکانیزم دفاعی تجزیه برای مقابله با درد رخ می‌دهد و می‌تواند با فراموشی، تغییرات خلقی و اختلالات همراه باشد. درمان آن نیازمند روان‌درمانی، دارودرمانی و حمایت است تا هویت‌ها ادغام شوند و تروما پردازش شود. اگر علائم DID را تجربه می‌کنید، شناخت زودهنگام و درمان حرفه‌ای ضروری است. مشاوره روان‌شناسی می‌تواند راهنمایی حرفه‌ای برای تشخیص و درمان این اختلال ارائه دهد. امروز با رزرو یک جلسه مشاوره، گامی به سوی بهبودی و کنترل زندگی‌تان بردارید.