اختلالات خواب شیرخوار

مقدمه

بی‌خوابی نوزادان، مشکلی رایج و گاهاً طاقت‌فرسا برای والدین است و می‌تواند تأثیرات چشمگیری بر سلامت جسمی و روانی نوزاد و کیفیت زندگی والدین داشته باشد. قطعا از این موضوع آگاه هستید که شرایط مختلفی می‌توانند بر الگوی خواب نوزادان تأثیر بگذارند. آگاهی دقیق از علت بی‌خوابی نوزادان نیازمند بررسی و توجه به رفتار و وضعیت جسمی و روحی آن‌هاست و در برخی موارد مشاوره روانشناسی یا مشاوره پزشک متخصص کودکان می‌تواند بسیار مفید باشد. در این مطلب، به طور کامل با اختلالات خواب شیرخوار آشنا خواهیم شد.

فهرست  مطالب

• مقدمه
• دلایل شایع اختلالات خواب در شیرخواران
• چگونه الگوی خواب نوزادان در ماه‌های اول شکل می‌گیرد؟
• بی‌خوابی و بدخوابی در شیرخواران: طبیعی یا نگران‌کننده؟
• تأثیر تغذیه (شیر مادر یا شیر خشک) بر خواب نوزاد
• نقش محیط خواب در بهبود کیفیت خواب شیرخواران
• چگونه برنامه‌ریزی مناسب می‌تواند به تنظیم خواب نوزاد کمک کند؟
• مشکلات گوارشی (نفخ، رفلاکس) و تأثیر آن‌ها بر خواب نوزادان
• دندان درآوردن و بی‌خوابی: چگونه به نوزاد کمک کنیم؟
• تأثیر اضطراب جدایی بر خواب شیرخواران
• چه زمانی باید برای مشکلات خواب نوزاد به پزشک مراجعه کنیم؟
• نتیجه گیری

دلایل شایع اختلالات خواب در شیرخواران

برخی از دلایل اختلالات خواب شیرخوار عبارتند از:

• گرسنگی
• مشکلاتی مانند کولیک یا قولنج نوزادان، نفخ یا مشکلات گوارشی
• نیاز به تعویض پوشک
• محیط نامناسب خواب
• بیماری‌هایی مانند عفونت گوش، دندان درآوردن، مشکلات گوارشی، سرماخوردگی یا آلرژی
• مشکلات شکمی و یبوست یا نفخ
• ناتوانی در تنظیم چرخه خواب
• تغییر در محیط یا برنامه روزانه نوزاد
• عدم برنامه‌ریزی خواب توسط والدین
• کمبود ویتامین D
• مصرف کافئین توسط مادر

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

چگونه الگوی خواب نوزادان در ماه‌های اول شکل می‌گیرد؟

نوزادان تازه متولد شده معمولاً 14 تا 17 ساعت در شبانه‌روز می‌خوابند، اما این خواب به صورت پراکنده و در دوره‌های کوتاه 2 تا 3 ساعته است که ناشی از نیاز به تغذیه و تغییرات فیزیولوژیک بدن آن‌ها است. در این دوره، نوزادان هنوز ساعت بیولوژیکی و الگوهای خواب شبانه‌روزی منظمی ندارند. با گذشت زمان و رسیدن به حدود 6 هفتگی، خواب نوزادان ریتم منظم‌تری پیدا می‌کند. آنها به تدریج قادر به خوابیدن طولانی‌تر در شب می‌شوند. ایجاد یک محیط آرام و تاریک، دمای مناسب اتاق (18 تا 22 درجه سانتیگراد) و برقراری تفاوت بین شب و روز از طریق نور و فعالیت‌های آرامش‌بخش در شب به تنظیم خواب نوزاد در ماه‌های اول کمک می‌کند.

بی‌خوابی و بدخوابی در شیرخواران: طبیعی یا نگران‌کننده؟

اختلالات خواب شیرخوار (بی‌خوابی و بدخوابی در نوزادان) می‌تواند هم طبیعی و هم نگران‌کننده باشد. نوزادان معمولاً 15 تا 18 ساعت در روز را در دوره‌های کوتاه 2 تا 4 ساعته می‌خوابند. با این حال، اگر نوزادی بیش از 17 ساعت در روز بخوابد و این موضوع باعث اختلال در تغذیه او شود، موضوع نگران کننده خواهد بود. همچنین، عوامل محیطی مانند دمای نامناسب، نور و صدا می‌توانند باعث بی‌خوابی نوزاد شوند. بی‌خوابی ممکن است به دلیل گرسنگی، قولنج، نیاز به تعویض پوشک، یا بیماری و ناراحتی‌های جسمی مانند عفونت گوش یا دندان درآوردن باشد. در صورتی که نوزاد علائمی مانند خواب‌آلودگی، گیجی، عدم آرامش پس از بیداری، یا عدم تمایل به غذا خوردن داشته باشد، قطعا باید نگران شد و در صورت نیاز به پزشک اطفال مراجعه کرد.

تأثیر تغذیه (شیر مادر یا شیر خشک) بر خواب نوزاد

قطعا تغذیه با شیر مادر می‌تواند در رفع اختلالات خواب شیرخوار یا تنظیم چرخه خواب و بیداری نوزاد مفید باشد. چرا؟ چون شیر مادر حاوی هورمون‌هایی مانند ملاتونین است که در خواب نوزاد مفید است. شیر مادر در طول روز ترکیبات متفاوتی دارد؛ شیر صبحگاهی حاوی کورتیزول است که به هوشیاری نوزاد کمک می‌کند، در حالی که شیر شبانه سرشار از ملاتونین است. از طرفی، از آنجا که هضم شیر مادر آسان‌تر از شیر خشک است، نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند ممکن است بیشتر از نوزادانی که شیر خشک می‌خورند، برای تغذیه بیدار شوند. با این حال، مطالعات نشان داده‌اند که تفاوت معناداری در میزان کل خواب بین نوزادانی که با شیر مادر یا شیر خشک تغذیه می‌شوند، وجود ندارد.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

نقش محیط خواب در بهبود کیفیت خواب شیرخواران

محیط خواب مناسب نقش بسیار مهمی در بهبود کیفیت خواب نوزادان و اختلالات خواب شیرخوار دارد. نوزادان به محیطی آرام، تاریک و با دمای مناسب (20 تا 24 درجه سانتی‌گراد) نیاز دارند تا بتوانند به خوبی بخوابند. استفاده از تشک سفت و محکم، به پشت خواباندن نوزاد و پرهیز از بالش و پتوهای ضخیم برای جلوگیری از خفگی و سندروم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS) جزو ضروریات است. ایجاد یک روتین خواب منظم، تنظیم دمای اتاق، کاهش نور و صداهای مزاحم و ایجاد حس امنیت در نوزاد نیز به بهبود خواب او کمک می‌کند. همچنین، توصیه می‌کنیم تخت نوزاد را برای نظارت راحت‌تر و برآورده کردن نیازهای او نزدیکی تخت والدین قرار دهید.

چگونه برنامه‌ریزی مناسب می‌تواند به تنظیم خواب نوزاد کمک کند؟

ایجاد یک روتین منظم خواب، از جمله فعالیت‌های آرامش‌بخش مانند حمام کردن، لالایی خواندن، یا خواندن داستان قبل از خواب، به نوزاد کمک می‌کند تا متوجه شود زمان خواب نزدیک است. ثابت نگه‌داشتن زمان خواب و بیداری در هر روز نیز به تنظیم ریتم شبانه‌روزی نوزاد کمک می‌کند. آموزش ریتم شبانه‌روزی به نوزاد را می‌توان از هفته دوم بعد از تولد شروع کرد. همچنین، توجه به نشانه‌های خواب‌آلودگی نوزاد و قرار دادن او در تخت‌خواب در زمان مناسب، از خستگی بیش از حد او جلوگیری کرده و به خوابیدن راحت‌تر کمک می‌کند. برنامه‌ریزی برای چرت‌های روزانه نیز مهم است، زیرا نوزادانی که به اندازه کافی در طول روز چرت می‌زنند، شب‌ها بهتر می‌خوابند.

مشکلات گوارشی (نفخ، رفلاکس) و تأثیر آن‌ها بر خواب نوزادان

مشکلات گوارشی مانند نفخ و رفلاکس می‌توانند تأثیر قابل توجهی بر بهبود کیفیت خواب شیرخواران داشته باشند. رفلاکس نوزادی، که در آن محتویات معده به مری برمی‌گردد، می‌تواند باعث سرفه، گریه و اختلال در خواب او شود. نوزادان مبتلا به رفلاکس ممکن است در طول روز علائم درد شکمی را نشان دهند که این موضوع با بی‌خوابی‌های مکرر و طولانی‌مدت همراه است. همچنین، کولیک یا قولنج نوزادی و گریه مداوم ناشی از آن می‌تواند باعث بلعیدن هوا و افزایش احتمال رفلاکس شود.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

دندان درآوردن و بی‌خوابی: چگونه به نوزاد کمک کنیم؟

دندان درآوردن یکی از مراحل مهم رشد نوزادان است که اغلب با بی‌خوابی و اختلالات خواب شیرخوار همراه است. درد و ناراحتی ناشی از رویش دندان‌ها می‌تواند باعث بیدار شدن نوزاد در طول شب و بدخوابی او شود. برای کمک به خوابیدن نوزاد در این دوران، می‌توانید محیطی آرام و ساکت فراهم نموده و از تکنیک‌های آرامش‌بخش مانند لالایی خواندن و نوازش استفاده کنید. ماساژ آرام لثه‌ها با انگشت تمیز یا یک دندان‌گیر سرد نیز می‌تواند به کاهش درد و التهاب لثه کمک کند. در صورت لزوم، با مشورت با پزشک اطفال، می‌توانید از داروهای مسکن مانند استامینوفن یا ایبوپروفن (برای نوزادان بالای 6 ماه) استفاده نمایید تا درد نوزاد کاهش یابد و بتواند راحت‌تر بخوابد. همچنین، ارائه اسباب‌بازی‌های نرم و ایمن برای گاز گرفتن و جویدن می‌تواند به تسکین خارش و ناراحتی لثه‌ها کمک کند.

تأثیر اضطراب جدایی بر خواب شیرخواران

اضطراب جدایی که معمولاً در حدود 6 ماهگی تا 3 سالگی رخ می‌دهد، می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر اختلالات خواب شیرخوار داشته باشد. نوزادانی که از اضطراب جدایی رنج می‌برند، ممکن است در به خواب رفتن مشکل داشته باشند یا در طول شب مکرراً بیدار شوند و گریه کنند! زیرا از تصور اینکه والدین آن‌ها را ترک کنند، وحشت دارند. این وضعیت می‌تواند هم برای نوزاد و هم برای والدین چالش‌برانگیز و خسته‌کننده باشد.

چه زمانی باید برای مشکلات خواب نوزاد به پزشک مراجعه کنیم؟

در بیشتر موارد، بی‌خوابی نوزادان طبیعی است و با گذشت زمان و ایجاد روال منظم خواب بهبود می‌یابد. با این حال، در برخی شرایط لازم است به پزشک مراجعه شود. در چه شرایطی؟

• اگر نوزاد به سختی از خواب بیدار می‌شود یا به طور غیرعادی بیحال است
• هرگونه تغییر غیرعادی در تنفس نوزاد یا کاهش سطح هوشیاری او
• اگر نوزاد بیش از 17 ساعت در روز می‌خوابد و این موضوع باعث اختلال در توانایی او برای خوردن حداقل 8 وعده شیر در روز می‌شود.
• کاهش تعداد پوشک‌های خیس، ادرار تیره، گریه بدون اشک و لب‌های ترک‌خورده
• عصبانیت یا بی‌قراری شدید نوزاد پس از بیدار شدن
• عدم تمایل نوزاد به خوردن غذا پس از بیدار شدن
• خروپف کردن نوزاد
• تنفس پرسروصدا یا تنفس از راه دهان در طول خواب
• احساس خفگی یا سرفه
• تعریق زیاد کودک در زمان خواب
• حالت گیجی بعد از بیدار شدن از خواب
• حالت وحشت‌زدگی در طی شب و در زمان بیداری‌های شبانه

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

نتیجه گیری

اختلالات خواب شیرخوار یک مسئله شایع است که می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله مشکلات جسمی، محیطی، عادات نامناسب خواب، و یا مشکلات گوارشی مانند نفخ و رفلاکس باشد. تشخیص به موقع علائم و نشانه‌های اختلالات خواب، توجه به نیازهای نوزاد، ایجاد یک روال منظم خواب و تنظیم محیط خواب می‌تواند به بهبود کیفیت خواب نوزاد و در نتیجه سلامت و آرامش او و والدین کمک کند. در صورت تداوم مشکلات خواب و وجود علائم نگران‌کننده، مشورت با پزشک اطفال را توصیه می‌کنیم.