پروتکل طرحواره‌ درمانی

پروتکل طرحواره‌ درمانی یکی از روش های ساختاریافته در درمان مشکلات هیجانی و شناختی است. احتمالا احساس می‌کنید که در روابط و تصمیم گیری های خود دچار مشکلاتی هستید که دلیل قانع کننده ای ندارد. شاید همیشه نگران این هستید که دیگران شما را رها خواهند کرد و یا به این باور رسیده اید که به اندازه کافی خوب نیستید. این احساسات ناخوشایند که از کودکی همراه ما بوده ‌اند در چارچوب ‌های احساسات نادرست قرار دارند. بنابراین مشاوره روانشناسی به شما کمک می کند تا این الگوها را تشخیص دهید و آن ها را تغییر دهید. بنابراین اینجا قصد داریم تا پروتکل های طرحواره درمانی را بررسی کنیم.

فهرست مطالب

• مرحله ارزیابی و تشخیص طرحواره ‌های ناسازگار اولیه
• آموزش و آگاهی‌ سازی: شناخت مفاهیم اصلی طرحواره
•  شناسایی و بررسی ریشه‌های تحولی طرحواره ‌ها
• تکنیک ‌های شناختی در طرحواره درمانی
• تکنیک ‌های تجربی و هیجانی در فرآیند درمان
• تکنیک ‌های رفتاری و الگوشکنی
• کار با سبک ‌های مقابله ‌ای و مداخلات مربوطه
• رابطه درمانی و بازوالدینی حدود مرزی
• مدیریت موانع درمانی و مقاومت‌های مراجع
• تثبیت تغییرات و پیشگیری از عود
• نتیجه گیری

مرحله ارزیابی و تشخیص طرحواره ‌های ناسازگار اولیه

ابتدا پروتکل طرحواره ‌درمانی یک ارزیابی عمیق از ذهن و احساسات شما را انجام می دهد تا ببیند چه باورهای نادرستی از گذشته در ذهن شما وجود دارد. به عنوان مثال، فردی که دارای طرحواره “بی ‌ارزشی” است، حتی در محیطی که دیگران او را به شدت  تحسین و تقدیر می‌ کنند، ممکن است هیچ احساس شایستگی و ارزشمندی نداشته باشد. اگر این طرحواره‌ها شناسایی نشوند، به احتمال زیاد به صورت مداوم خود را سرزنش می کنید و عزت نفس پایینی خواهید داشت. بنابراین امکان دارد این الگوهای مخرب را بدون آنکه متوجه باشید به فرزندان خود انتقال دهید.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

آموزش و آگاهی‌ سازی: شناخت مفاهیم اصلی طرحواره

پروتکل طرحواره‌ درمانی به شما کمک خواهد کرد تا احساسات و رفتارهای تکراری خود را که بارها تجربه کرده اید، بهتر درک کنید. این مرحله مانند روشن شدن چراغی در اتاق تاریک ذهن شما است. به عنوان مثال در نظر بگیرید که شما از وابسته شدن به دیگران می‌ترسید. ممکن است فکر کنید این احساس بخشی از واقعیت است، اما حقیقت این است که طرحواره " رهاشدگی" زندگی‌ شما را کنترل می‌کند. وقتی به این آگاهی می رسید، می توانید احساسات خود را تحلیل کنید و آن ها را به طور ناخودآگاه نپذیرید. درک این مفاهیم به شما کمک خواهد کرد تا کنترل بیشتری بر روی احساسات خود داشته باشید و راه ‌های مؤثرتری برای مقابله با مسائل پیدا کنید.

شناسایی و بررسی ریشه‌های تحولی طرحواره ‌ها

پروتکل طرحواره‌ درمانی نشان می ‌دهد که چگونه گذشته شما بر روی زندگی امروز شما تأثیر می‌گذارد. بسیاری از طرحواره‌های ناسازگار که در کودکی شکل گرفته‌اند، ناشی از روابط با والدین، معلمان یا دوستان هستند. در صورتی که این ریشه ‌ها مورد بررسی قرار نگیرند، احتمال دارد که آنها در ذهنتان باقی بمانند و بر روی تصمیمات و روابط تان تأثیر بگذارند. درک این ریشه‌ ها اولین قدم برای رهایی از آن ها است.

تکنیک ‌های شناختی در طرحواره درمانی

پروتکل طرحواره‌ درمانی به شما می ‌آموزد که افکارتان را به چالش‌ بکشید و باورهای نادرست را اصلاح نمایید. بسیاری از ما به صورت ناخودآگاه فرضیاتی را به عنوان حقیقت پذیرفته‌ایم در حالی که اصلاً حقیقت ندارند. مشاوره روانشناسی به شما کمک می کند این افکار را تغییر دهید تا برخلاف سرزنش کردن و نگرانی بیهوده یک دید منطقی تری داشته باشید. چنانچه این افکار تغییر نکنند به صورت مداوم خود را سرزنش می کنید و به روابط تان آسیب می زند.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

تکنیک ‌های تجربی و هیجانی در فرآیند درمان

تصور کنید که در یک جلسه درمانی، چشمان تان را می‌بندید و گذشته نگاه می کنید و کودک درون تان را می بینید که نادیده گرفته شده است. در آن لحظه، می‌توانید برخی از احساسات سرکوب‌ شده را حس کنید و به آن کودک کوچک توجه کنید. اگر این احساسات بررسی نشوند، ممکن است همچنان شما را آزار دهند و بر روی روابط و تصمیم‌گیری ‌های شما تأثیر بگذارند. بنابراین با تکنیک های تجربی و هیجانی می توانید مشکلات خود را درمان کنید.

تکنیک ‌های رفتاری و الگوشکنی

پروتکل طرحواره‌ درمانی نه تنها بر روی احساسات و افکار تمرکز دارد، بلکه هدف آن از بین بردن الگوهای رفتاری ناسالم هست. اگر شما تمایل دارید از درخواست خواسته ‌هایتان خودداری کنید، مشاوره روانشناسی به شما کمک می‌کند تا خواسته‌ هایتان را با ارائه تمرین ‌های خاص بیان کنید. به عنوان مثال، در صورتی که به افراد اشتباه دائماً اعتماد می‌کنید، یاد می‌گیرید که چگونه مرزهای مناسب را تعیین کنید. در صورت عدم این تغییرات رفتاری، ممکن است همچنان در چرخه مدارهای معیوب گذشته باقی بمانید.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

کار با سبک ‌های مقابله ‌ای و مداخلات مربوطه

پروتکل طرحواره‌ درمانی به شما کمک می‌کند تا تغییراتی را که قبلاً ایجاد شده‌اند را حفظ کنید. در این خصوص، لازم است که به طور مداوم رفتارهای جدید خود را تمرین کنید، از نشانه ‌های طرحواره ها آگاه باشید و یک شبکه حمایت قوی برای خود بسازید. اگر این مرحله نادیده گرفته شود، ممکن است در طول زمان به الگوهای قدیمی و ناسالم برگردید.

رابطه درمانی و بازوالدینی حدود مرزی

بیشتر افرادی که به طرحواره های ناهنجار دچار هستند، در گذشته روابطی را تجربه کرده اند که در آن ها احساس درک شدن و امنیت کافی نداشته اند. همین احساس به وابستگی شدید و یا به قطع کامل روابط عاطفی منجر شده است. به عنوان مثال، شخصی که در دوران بچگی والدینی نسبتاً بی توجه داشته است ممکن است به صورت ناخودآگاه از افراد دیگر انتظار عشق و تأیید بدون قید و شرط  داشته باشد.

در صورت عدم مدیریت این انتظار، ممکن است این شخص به جای تغییر و تحول واقعی صرفاً به حمایت موقتی دل ببندد و بعد از انجام درمان، دوباره به مسائل کهنه و قدیمی خود بر گردد. بنابراین باید به صورت اصولی و با تکنیک های خاص این مشکلات را برطرف کنید.

مدیریت موانع درمانی و مقاومت‌های مراجع

پروتکل طرحواره‌ درمانی نه تنها بر روی شناسایی الگوهای نامناسب تمرکز دارد بلکه به موانع احتمالی که ممکن است در طول فرآیند درمان به وجود آید نیز توجه می‌کند. بسیاری از افراد در طول فرآیند درمان در برابر تغییرات واکنش نشان می دهند، زیرا تغییرهمیشه دشوار است. یکی از موانع اصلی عدم اعتماد به روانشناسان و فرآیند درمانی است. حتی در یک محیط درمانی، افرادی که به طور مکرر مورد سوء استفاده قرار گرفته‌اند ممکن است احساس ناامنی شدید کنند. همچنین افرادی به تنهایی نمی توانند این موانع را پشت سر بگذارند و باید با روانشناسان حرفه ای در ارتباط باشید.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

تثبیت تغییرات و پیشگیری از عود

پروتکل طرحواره ‌درمانی تأکید می‌کند که تغییر واقعی هم در طول درمان و هم بعد از آن به مراقبت و پیگیری نیاز دارد. بسیاری از افراد در طول دوره درمان پیشرفت خوبی دارند، اما پس از مدتی به خصوص در دوران استرس به الگوهای قدیمی خود بر می‌گردند. برای پیشگیری از بازگشت، فرد باید سعی کند علائم طرحواره های ناسالم را شناسایی کند و اقدامات لازم را انجام دهد.

 نتیجه گیری

پروتکل طرحواره‌ درمانی در تغییر و اصلاح الگوهای ذهنی و رفتاری معیوب به شما کمک تا می کند تا آن را اصلاح نمایید. این مشکلات بدون همراهی مشکل اساسی خود را از بین ببرد، لذا گام به گام پیش می‌رود. روانپزشکی می‌تواند کلید حل این مشکل باشد. چه مدتی نشده که از خود سوال بپرسید که آیا دوست دارید همچنان گرفتار این چرخه‌های تکراری باشید؟ یا تصمیم گرفته اید که برای تغییر قدم بردارید و اقدام کنید؟