کنترل خشم از دیدگاه مولانا چیست؟

خشم از نگاه مولانا: نیروی مخرب یا فرصتی برای رشد؟

در باب کنترل خشم از دیدگاه مولانا اولین بیتی که از این شاعر بزرگ در ذهن ما زنده می شود؛ این است که:

ترک خشم و شهوت و حرص آوری            هست مردی و رگ پیغمبری

در این بیت مرد، فارغ از هر جنسیتی نشانه شخصیت است. آن چیزی که آدمی به هنگام عصبانیت از خود بروز می دهد؛ در واقع نشانه شعور، معرفت، ادب و مهمتر از همه بزرگی روح اوست. در واقع با این تک بیت از مولانا که از دفتر پنجم آن استخراج شده است؛ می توان برداشت کرد که انسان اگر سه مورد ذکر شده در مصرع اول شعر را ترک کند؛ چه بسا با پیامبران همسان شود. یک مشاوره روانشناسی می تواند راهکار خوبی برای کنترل خشم باشد.

فهرست  مطالب

• خشم از نگاه مولانا: نیروی مخرب یا فرصتی برای رشد؟
• چگونه مولانا خشم را به عنوان مانعی در مسیر معنویت می بیند؟
• داستان ها و حکایات مولانا درباره کنترل خشم
• نقش عشق و شفقت در مهار خشم از دیدگاه مولانا
• مثنوی معنوی و درس هایی برای آرامش درونی و کنترل خشم
• مولانا و اهمیت خودآگاهی در مدیریت احساسات منفی
• چگونه اشعار مولانا می‌توانند ما را به آرامش و صبر دعوت کنند؟
• چگونه مهارت ‌های ارتباطی می‌توانند به کاهش خشم کمک کنند؟
• ورزش و فعالیت بدنی به عنوان راهکاری برای تخلیه خشم
• چه زمانی باید برای کنترل خشم به مشاور مراجعه کنیم؟

چگونه مولانا خشم را به عنوان مانعی در مسیر معنویت می بیند؟

با خواندن مثنوی معنوی پی می بریم که کنترل خشم از دیدگاه مولانا به صورت بسیار جزئی مورد بررسی قرار گرفته است. در بیتی گران بها مولانا می سراید:

خشم هرگز برنخیزد جز ز کبر و ما و من              هر دو را چون نردبان زیر آر و بر افلاک شو

 منیّت و کبر و غرور نتیجه ای جز خشم و خشونت به بار نخواهد آورد. چرا که اشخاص مغرور و دارای کبر، فقط خود را می بینند و توان آن را ندارند که دیگران به آن ها حتی انتقاد کنند. چنین انسان هایی با اولین انتقاد فریاد خشم و خشونت از خود سر می دهند. ما حصل این بیت آن است: خشم، رذیلتی است که رذائل بسیاری را زیر قبای خود پنهان کرده است.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

داستان ها و حکایات مولانا درباره کنترل خشم

در کتب مولانا از خشم حکایاتی نقل شده است که تعداد آن ها نیز کم نیست. این امر نشان می دهد کنترل خشم از دیدگاه مولانا تنها با ابیاتی قابل حل نیست؛ بلکه آدمی همانند بسیاری از موارد اخلاقی دیگر نیازمند مثل و تمثیل است تا همه امور برای وی ملموس گردد. یکی از امثال بارز در این باره در دفتر اول مثنوی معنوی تحت عنوان حکایت استاد و شاگرد احول او بیان گردیده است. شاخص ترین بیت این حکایت بدین شرح است:

چون غرض آمد هنر پوشیده شد              صد حجاب از دل به سوی دیده شد

نقش عشق و شفقت در مهار خشم از دیدگاه مولانا

کنترل خشم از دیدگاه مولانا تنها در شاخص ترین کتاب وی یعنی مثنوی معنی نیامده است؛ بلکه در کتاب دیوان شمس نیز به این مسئله با در نظر گرفتن عشق در کنار خشم؛ اشعاری سروده شده است. مثل:

عاشقی در خشم شد از یار خود معشوق وار            گازری (عاشق) در خشم گشت از آفتاب نامدار

این بیت در مورد کنترل خشم از دیدگاه مولانا نشان می دهد شخص عاشق در حالی که شدت خشم از معشوق او را گله مند کرده است؛ اما باز هم لطافت معشوق را با آفتاب مقایسه می کند. فرآورده این تک بیت آن است که شخص عاشق خشم خود را با مهر و عطوفت جایگزین می کند.

مثنوی معنوی و درس هایی برای آرامش درونی و کنترل خشم

کنترل خشم از دیدگاه مولانا اهمیت دارد و منبع تمام فضائل اخلاقی را آرامش درونی می داند. مولانا سرچشمه و منشا تمام ملایمات و ناملایمات را به آرامش درونی وصل می کند. مولانای بزرگ در یک بیت ناب می فرماید:

راه لذت از درون دان، نه از برون       ابلهی دان جستن قصر و حصون (قلعه)

این بیت از شاعر بزرگ قرن هفتم واضح و مبرهن است که آرامش درون، ارزش بالا و والایی دارد.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

مولانا و اهمیت خودآگاهی در مدیریت احساسات منفی

در کتب مولانا به گونه ای آمده است که می توان برداشت کرد کنترل خشم از دیدگاه مولانا مقدمه ای دارد تحت عنوان مدیریت احساسات منفی. زمانی احساسات منفی مدیریت می شوند که فرد به خودآگاهی نسبی از خود رسیده باشد. مولانای والا مقام در رابطه با خودآگاهی می فرماید:

به تو سر بسته و در پرده بگویم               تا کسی نشنود این راز گهر بار جهان را

                                       آنچه گفتند و سرودند تو آنی               خـــود تـو جــــــــان جهـانـی

چگونه اشعار مولانا می‌توانند ما را به آرامش و صبر دعوت کنند؟

بنیان صبوری انسان از دیدگاه مولانا این گونه بیان شده است: آدمی را تا رنج فرا می رسد طاقتش طاق شده و صبر اندکش لبریز می شود. شاعر بلخی دلیل این کم صبری را در شکرگزاری کم انسان می داند. آدمی همان گونه که شکرگزاری نمی کند و کاهل است؛ همین کاهلی بلای جان او می شود و به درد و عجز مبتلا می گردد. وی معتقد است کسی که در شیرینی شکرگزاری تنبلی می کند؛ مسلما در سختی صبر نیز پا پس می کشد. نتیجه آن است که مولوی آرامش و صبر را نتیجه شکرگزاری می داند. این نعمات، تنها نعمات مادی نیستند؛ بلکه نعماتی نظیر سلامتی، آرامش، شجاعت و... در این دایره گنجانده می شوند. تک مصرعی از جلال الدین کافی است بر این مطلب عمیق:

آرام خویش ز جانان خویش جوی

چگونه مهارت ‌های ارتباطی می‌توانند به کاهش خشم کمک کنند؟

هم اکنون که کنترل خشم از دیدگاه مولانا را بررسی کردیم؛ به سراغ راه های دیگر کنترل خشم می رویم. مهارت های ارتباطی اصلی ۴ نوع هستند: کلامی (ارتباط زبانی)، غیرکلامی (ارتباط از طریق چهره و زبان بدن)، نوشتاری (ارتباط از طریق اعداد و نمادها) و تصویری (ارتباط از طریق هنرهای تجسمی). تکنیک ها و روش های بسیاری وجود دارند که با تکیه بر این ۴ اصل می توانند خشم شما را کنترل کنند و خشمگین بودن شما را تا حدودی بهبود بخشند. اگر از این مهارت ها به درستی استفاده شود؛ نتیجه مثبت و خوشایندی خواهد داشت.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

ورزش و فعالیت بدنی به عنوان راهکاری برای تخلیه خشم

ورزش نه تنها برای سلامت جسم موثر است؛ بلکه سلامت روان نیز وابستگی شدیدی به آن دارد. در مقوله کنترل خشم از دیدگاه مولانا نیز به ورزش اشاره شده است. ورزش های بسیاری برای تخلیه خشم وجود دارند. ورزش هایی نظیر: ۱) بوکس: ضربه زدن، سبب تخلیه انرژی و کمرنگ شدن خشم می شود. ۲) وزنه زدن: وزنه زدن، سبب دوری از افسردگی می شود. خشم خود یکی از علائم بارز افسردگی است. 3) بهره گیری از توپ پزشکی ۴) دویدن بر روی سطح شیب دار ۵) استفاده از تردمیل.

چه زمانی باید برای کنترل خشم به مشاور مراجعه کنیم؟

اگر شما از آن دسته از افراد هستید که دچار بیماری خشم شده اید؛ باید رک و صریح به شما پیشنهاد مراجعه به مشاور را عرضه کنم. درست است که می توان از خواندن کتب، استفاده از دیدگاه کنترل خشم از دیدگاه مولانا و ورزش هایی که پادزهر خشم هستند؛ استفاده کرد اما تمام این موارد در حاشیه هستند و بن مایه اصلی شکست خشم، مراجعه به مشاوره و استفاده از علم و تجربه آن می باشد.