وسواس جبری چیست؟

تا به حال به این موضوع فکر کرده اید که وسواس جبری چیست؟ وسواس جبری یکی از اختلالات شایع روحی و روانی است که در آن فرد در زندگی روزمره خود دچار مشکل می شود و به دلیل علاقه زیاد به کمال گرایی در زمینه پاکیزگی و نظم، همیشه سطح زیادی از اضطراب را در زندگی خود تجربه می کند. اگر شما هم وسواس جبری داشته باشید، بدون اینکه متوجه شوید منظم هستید و خودتان این موضوع را یک مشکل نمی دانید؛ بلکه احساس می کنید حق با شماست و دیگران در حال اشتباه کار کردن هستند. ولی اگر دیگران به شما گوشزد می کنند که وسواس دارید، بد نیست خودتان را به یک مشاوره روانشناسی مهمان کنید تا وضعیت دقیق‌تر بررسی شود.

فهرست مطالب

• تعریف علمی اختلال وسواس جبری (OCD) و علائم اصلی آن
• تفاوت وسواس‌های فکری و عملی: شناخت انواع وسواس
• علل و عوامل زمینه‌ساز در بروز اختلال وسواس جبری
• چرخه معیوب افکار وسواسی و رفتارهای جبری
• تاثیر وسواس جبری بر زندگی روزمره و روابط اجتماعی
• روش‌های تشخیص و ارزیابی شدت اختلال وسواس جبری
• درمان‌های موثر: از دارودرمانی تا رفتاردرمانی شناختی
• سخن پایانی

تعریف علمی اختلال وسواس جبری (OCD) و علائم اصلی آن

اختلال وسواس جبری، نوعی اختلال روانی است که در آن فرد میل زیادی به کمال گرایی در زمینه نظافت، نظم و پاکیزگی دارد. اگر دارای این نوع اختلال باشید، همیشه در ذهنتان ندایی به شما می گوید که باید کاری انجام دهید و اگر این کارها را انجام ندهید، دچار ترس و اضطراب زیادی خواهید شد. در واقع شما ملزم به انجام کارهایی برای نظم دادن به فضای اطراف زندگی خودتان و تمیز کردن آن ها هستید.

علائم وسواس جبری چیست؟ از جمله مهم‌ترین علائم اختلال وسواس جبری می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کمال گرایی افراطی با ترس و نگرانی زیاد
• فدا کردن خود برای انجام یک کار و مخدوش شدن روابط به واسطه آن
• عدم امکان سپردن کارها به دیگران
• منش و رفتار نادرست و جدی
• علاقه مند به تنظیم قوانین و چارچوب های سخت گیرانه
• صرفه جویی شدید برای خرج کردن پول
• نگهداری از وسایل و اشیای قدیمی
• وقت شناسی افراطی
• علاقه زیاد به نظم و ترتیب شدید
• توجه زیاد به جزئیات فراوان

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

تفاوت وسواس‌های فکری و عملی: شناخت انواع وسواس

اینکه تفاوت وسواس فکری با وسواس جبری چیست، می تواند به شما برای کنترل علائم وسواس کمک کند. وسواس فکری و عملی کاملا با یکدیگر متفاوت اند. افرادی که وسواس جبری دارند کارهایی را انجام می دهند که به عقیده خودشان کاملا درست است و هیچ درکی از اینکه این کارها غیرطبیعی هستند، ندارند. آن ها به شرایط روانی خود واقف نیستند و کاری را انجام می دهند که مغز به آن ها فرمان می دهد. اما افراد دارای وسواس فکری، همیشه با افکار مزاحمی مواجه اند که آن ها را به انجام یک سری کارهای وسواس گونه سوق می دهد. این افراد می دانند که کارهایی که انجام می دهند غیرطبیعی است و شاید هم درست نباشد و حتی برای آن دچار استرس و اضطراب می شوند، اما نمی توانند شرایط خود را کنترل و درمان کنند.

علل و عوامل زمینه‌ساز در بروز اختلال وسواس جبری

وسواس جبری می تواند به دلیل سابقه ارثی و وراثت خانوادگی در افراد ایجاد شود. اگر در خانه خودتان سابقه ابتلا به وسواس جبری دارید، احتمال اینکه با این مشکل مواجه شوید وجود دارد. علاوه بر این، عوامل دیگری نیز در شرایط و محیط زندگی فرد وجود دارند که اختلال وسواس را تشدید می کنند. تغییرات جسمی و بدنی، کاهش سروتونین در خون، استرس و اضطراب در طول زندگی و ...، از جمله عوامل زمینه ساز برای بروز اختلال وسواس جبری هستند.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

چرخه معیوب افکار وسواسی و رفتارهای جبری

زمانی که افکار وسواسی به شما هجوم می آورند، به شدت دچار ترس و اضطراب می شوید. همیشه با خودتان مرور می کنید که اگر آن بخش از خانه کثیف باشد چه کنم؟ یا اینکه کاغذها و کتاب ها را به شکل مرتب در کنار هم قرار نداده ام؟ این افکار به مغز شما هجوم می آورند و شما را ملزم به انجام کارهای کمال گرایی می کنند. شما بدون اینکه اختیاری برای کنترل این افکار داشته باشید، تحت تاثیر رفتارهای جبری قرار می گیرید. رفتارهای جبری مجددا شما را تحت تاثیر افکار وسواسی قرار می گیرند. این چرخه معیوب آنقدر تکرار می شود که قادر به ترک شرایط نیستید.

تاثیر وسواس جبری بر زندگی روزمره و روابط اجتماعی

زمانی که وسواس جبری داشته باشید، کارهای کمال گرایی انجام می دهید که برای خودتان رضایت بخش هستند؛ اما دیگران را آزار می دهند. مثلا یک بیمار در سفر به محض اینکه به ویلا یا هتل می رسد، باید کلیه وسایل را در جای مناسب قرار دهد و بعد به تفریحات برسد. یا در یک بیمار دیگر، همه وسایل باید بعد از ورود به خانه آبکشی و تمیز شوند و سپس آن ها را در یخچال و کابینت ها قرار داد. همه این موارد باعث می شوند تا احساس کنید که دیگران مطابق با میل شما رفتار نمی کنند. حتی ممکن است شما را مورد تمسخر خود قرار دهند. بنابراین ترجیح می دهید که روابط اجتماعی خود را محدود کنید. علاوه بر این خود اطرافیان نیز ترجیح می دهند که روابط کمتری با شما داشته باشند.

روش‌های تشخیص و ارزیابی شدت اختلال وسواس جبری

افرادی که دارای اختلال وسواس جبری هستند خودشان را بدون مشکل می دانند و شاید حتی ندانند که وسواس جبری چیست. همین امر باعث سختی در تشخیص بیماری آن ها می شود. برای تشخیص و ارزیابی شدت اختلال وسواس جبری، باید حتما با اعضای خانواده بیماران صحبت کرد تا پس از ارائه علائم، شدت اختلال وسواس در فرد مشخص شود و راه های درمانی مناسب نیز انتخاب گردند.

درخواست مشاوره از طریق واتساپ

درمان‌های موثر: از دارودرمانی تا رفتاردرمانی شناختی

درمان وسواس جبری بر اساس شرایط روحی فرد و شدت وسواس انتخاب می شود. از جمله روش های درمانی موثر می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• درمان های خانگی: مصرف گیاهان آرامش بخش، مقابله با استرس، مدیتیشن و دریافت ماساژ همگی می توانند به کاهش استرس و اضطراب کمک کنند.
• مراجعه به روانشناس: روانشناس با ارائه تکنیک های کنترل ترس و اضطراب ناشی از افکار وسواس جبری به شما برای درمان این موضوع کمک می کند.
• دارودرمانی: مصرف داروهای ضد استرس و اضطراب برای کنترل علائم توصیه می شود. داروهایی همچون فلوکستین، پاروکستین، سرترالین، سیتالوپرام، فلووکسامین برای درمان وسواس جبری به مدت 2 تا 4 ماه تجویز می شوند.

سخن پایانی

در این مقاله در مورد اینکه وسواس جبری چیست صحبت کردیم. وسواسی که می تواند شما را مجبور به انجام کارهای مختلف برای رسیدن به کمال گرایی کند. شاید خودتان این نوع وسواس را درک نکنید و فکر کنید که همه کارها به درستی انجام می شوند. ولی باید بدانید که علائم آن هم برای شما هم برای اطرافیان آزاردهنده هستند. می توانید با مشورت با مشاور تل و بهره گیری از کمک روانشناس، علائم وسواس را کنترل کنید.